30 April, 2010

Եկեղեցուն դե՞մ են



Հարցազրույց երիտասարդ ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսյանի հետ:

17 մարտ 2010


«Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճի պահպանության քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ, երիտասարդ ճարտարապետ, դասախոս Սահրատ Պետրոսյանը նշում է, որ նախաձեռնող խմբի շատ անդամներ նմանօրինակ ակցիաներով հանդես են եկել նաեւ այլ դեպքերում: Հատկապես ակտիվ են եղել Հյուսիսային պողոտայի կառուցման ժամանակ:

-Ինչո՞ւ այս նախաձեռնությունը անհամեմատ ավելի մեծ արձագանք ստացավ:


-Դրա համար թերեւս 3 հիմնական պատճառ կա: Նախ ամառային դահլիճի ճարտարապետական նշանակությունը համախմբել է ճարտարապետների հանրույթի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչներին: Երկրորդ որոշիչ պայմանը սոցիալական ցանցերի աննախադեպ ակտիվությունն էր: Ընդամենը 2 օրվա ընթացքում մեզ միացան 2000 հոգի: Այս երկու գործոնները հաստատում էին, որ իսկապես կա հասարակական պահանջ, եւ պետք է պայքարել այդ պահանջը շահագրգիռ կողմերին հասցնելու համար: Երրորդ հարցն այն է, որ այս դեպքում պայքարը ոչ թե շահույթ հետապնդող որեւէ կազմակերպության կամ անհատի, այլ եկեղեցու դեմ է. եկեղեցի, որի մի մասնիկն ենք մենք:


-Ամառային դահլիճն այսօր գրեթե չի երեւում անցորդին, մուտքը փակել են սրճարանն ու ավտոլվացման կետը, դահլիճ մտնելն այսօր արդեն իսկ գրեթե անհնար է: Մինչ Կառավարության այս որոշումը որեւէ քայլ արե՞լ եք իրավիճակը շտկելու ուղղությամբ:


-Կոնկրետ ամառային դահլիճի հետ կապված ոչ մի ակցիա չենք արել: Նման դեպքերը շատ են մեր քաղաքում: Ես պարզապես ուզում եմ, որ հստակեցվի այն հանգամանքը, որ եթե կառույցը ճարտարապետական արժեք ունի, անբարեկարգ վիճակը չպետք է այն քանդելու պատճառ դառնա: Ինչ-որ առումով նույնիսկ լավ է, որ հարցն այսքան թեժացավ, որովհետեւ քննարկման հարցը նաեւ այլ ընթացք ստացավ: Ես համոզված եմ, որ հասարակական նման ակտիվությունը թույլ չի տա, որ հարցն ամփոփվի կառույցը չքանդելու որոշմամբ: Հարցի վերջնական լուծման համար ամառային դահլիճը պետք է վերանորոգել:

Մի ժամանակ, երբ օպերայի շենքի տարածքում էին սրճարաններ կառուցում, ես դեռ ուսանող էի եւ շատ ակտիվ պայքարել եմ: Բայց դա հարցի մյուս կողմն է, որովհետեւ սրճարանի առկայությունը բոլորովին չի նվազեցնում օպերայի շենքի ճարտարապետական արժեքը: Ես կրկնում եմ` կան ճարտարապետական գլուխգործոց եկեղեցիներ, որոնք այսօր ոչնչացման եզրին են, դրանց կարգավիճակը, սակայն, բոլորովին չի նսեմացնում ճարտարապետական արժեքը:

-Պայքարի փորձ ունեցող երիտասարդ եք: Ինչո՞վ է առանձնանում պայքարը, երբ հակառակ կողմում եկեղեցին է: Ի՞նչ բացասական շահարկումների առիթ է դա տալիս:


-Խնդիրը շատ նուրբ է: Այս դեպքում նախաձեռնությունն ընկալվում կամ կարող է ընկալվել որպես հակաեկեղեցական, հակաէջմիածնական ակցիա: Ցավով պետք է նշեմ, որ անգամ նախաձեռնության անդամների շրջանում կան երիտասարդներ, որ առիթն օգտագործում են հակաեկեղեցական իրենց տրամադրությունները տարածելու համար: Մենք ամեն ինչ անում ենք` խմբում քաղաքական եւ հակաեկեղեցական տրամադրությունները սաստելու համար: Facebook-ի մեր էջում ընդգծված ծայրահեղ դիրքորոշումներով մեկնաբանությունները, օրինակ, չենք տեղադրում:


-Ասել է թե` գիտակցում եք, որ նախաձեռնությունը կարող է նաեւ կոնկրետ շահեր հետապնդող ուժերի ձեռքում գործիք դառնալ:


-Իհարկե գիտակցում ենք եւ անում ենք ամեն ինչ` դրանից խուսափելու համար: Կարծում եմ` առայժմ հաջողվում է:


Մանե Մադոյան

05 April, 2010

վերաիմաստավորում

Վերջին գրառումս որը կարելի է գրառում համարել արդեն ունի մոտ մեկ ամսվա վաղեմություն։ Մի ամիս որն անձամբ իմ համար եւ կարծում եմ շատերի համար ճարտարապետական առումով շատ արժեքավոր էր։ Մոսկվա կինոթատրոնի ամառային դահլիճը որն կարողացավ կոնսոլիդացնել ողջ ճարտարապետական հանրությանը եւ հատելով նեղ մասնագիտական շրջանակները դարձավ հանրության ապաքաղաքական ամենաշատ քննարկվող հարցը։ Հատկապես եթե այն դիտարկենք որպես մշակութային խնդիրների վերաբերյալ նորից վերջին շրջանում ամենաշատ քննարկվող հարցը ապա այն ձեռք է բերում շատ ավելի կարեւոր արժեք ու կարող է ունենալ անկյունաքարային նշանակություն։
 

Մտածում էի որ պետք է գրեմ ամառային դահլիճի ու մեր բոլորիս մտահոգությունների մասին սակայն զուտ շուկայական առաջարկի ու պահանջարկի տրամաբանությունից ելնելով խնդիր ունեի ներկայացնել ինչ որ մի բան որն մինչ այժմ չի ներկայացվել (քանի որ վստահ եմ այս նյութը ընթերցողները արդեն բազմաթիվ անգամներ ծանոթացել են խնդրին ու հատկապես մեր դիրքորոշման հետ) կամ գոնե շատ հակիրճ ու ամփոփ ներկայացնեմ ինչ ենք ուզում եւ հատկապես ինչու ենք հիմա ուզում։ Հատկապես կուզեմ խոսել իմ անձնական դիրքորոշումը ներկայացնելով քանի որ հաճախ ընդհանուր նպատակին հասնելու ռազմավարությունից ելնելով ինչ որ շեշտադրումներ կերպարանափոխվում են։
 

Այսշենքի պահպանության առաջին եւ ամենակարեւոր հիմնավորումը դա քաղաքային մշակույթի այս դեպքում միջավայրի պահպանությունն է։ Սրա մասին արդեն նվազագույնը հինգ տարի է ինչ խոսվում է։ Մենք դեռ 2004 թվականին երբ Սեւադայի ու Լիլիթի հետ միասին կազմակերպեցինք Սեւան հյուրանոցի համար մոմավառույթունը սկզբնավորվեց մեր անհամաձայնությունը քաղաքի հետ նման դաժան կերպով վարվելու նկատմամբ։ Դրան նախորդել էին Կոնդի արժեւորմանն ոււղված Սեւադայի հետ մշակված ծրագիրը իսկ դրանից էլ վաղ Նինայի հետ միասին օպերայի այգում սրճարանների կառուցման դեմ ծրագրավող գործողությունները։ Բնականաբար Սեւան հյուրանոցի ժամանակ եւ դրան հաջորդած բյուզանդի շենքերի համար մղվող պայքարը ավելի հասուն ու արդյունավետ էին քան նախորդները։ Բայց այդտեղ եւս կային ռազմավարական մի քանի բացեր որոնք չնպաստեցին շոշափելի արդյունքների եւ ձեռք բերումների։ Չնայած այդ ամենի արդյունքում Հին Էրիվան թաղամասի գաղափարը ծնվեց որն այդպես էլ իրականություն չդարձավ բայց գոնե դադարեց գլխավոր պողոտայի վայրենի կառուցապատումը։ Հիմա հետահայաց նայելով այս ամենին ուզում մի քանի նկատառում նշել թե ինչում էին խնդիրներ որ մեր արդյունքներ կիսատ պռատ եղան։ Նախ մենք շատ երիտասարդ էինք ու միայնակ։ Այսինքն մենք մոտ 20 երիտասարդներով ու տեղի բնակիչներով պայքարում էին այդ կառուցապատման համար որոնց մի մասը ուզում էր պահպանել պատմական կառուցապատումը մի մասը ուզում էր պաշտպաներ իր հայրական տունը մի մասը ուզում էր ուղղակի ստանալ ընդունելի փոխհատուցում մի մասը զուտ մարդու իրավունքներ էր պաշտպանում մի քանիսն էլ բոլորը միասին։ Նաեւ այդ ընդդիմացողների բազմաշերտ լինելը եւ նաեւ քանդողների բազմաշերտ լինելը (կառուցապատող ԾԻԳ ԴՀԱԿ ու մի մասն էլ հենց իրենք) հնարավորություն չէր տալիս այդ ամենի նորմալ ու կառավարելի ընթացքին։
Ինչեւէ։ Դրան հաջորդած մի քանի քանդումները մասնավորապես երիտասարդական պալատն ու լեզվի ինստիտուտի շենքերը նույնպես հասարակական ընդդիմության հանդիպել են։ երիտասարդական պալատի դեպքում ուղղակի մեղավոր էին շենքի հեղինակները կամ ժառանգները ովքեր իրականում նախագծող դառնալու խնդիր էին լուծում։ ու հենց երիտասարդական պալատի քանդման ընդիմացողները պատրաստ էին քանդել ու գծել նոր հյուրանոց տեղում կամ երկուսն էլ նախագծում էին լեզվի ինստիտուտի տեղում նոր եկեղեցին։ Այսինքն այստեղ կար նախ անմիջական իրավատերերի հետ խնդիրներ։ նաեւ կոնկրետ իմ անձնական դիրքորոշման ոչ շատ կտրուկ լինելու պատճառն էր որ գտնում էի որ արդեն ամեն ինչ կորած է ու երեւանը ՊԻՏԻ դառնա անդեմ մի քաղաք։
 

Նշեմ որ նաեւ բավականին հուսահատ էի իմ սիրելի Շուշիի համար ու արդեն մտածում էի որ ճարտարապետական խնդիրները երեւի այդպես էլ պիտի լուծվեն։
 

Այս ամենի վերաբերյալ իմ դիրքորոշումը փոխվեց երբ սկսեցի վարել իմ բլոգը որն հնարավորություն տվեց գրի առնելու գործընթացում սահմանել այս ոլորտի առնչվող խնդիրները որոնցում ամեն տեղ նշվում էր այս ամենի արժեւորման կարիքը։ Ու կամաց կամաց հասկացա որ չի կարելի այսպես ուղղակի նստել եւ միգուցե ժամանակն է ինչ որ բաներ նորից փորձել։ Ամառային դահլիճի քանդման լուրը ու ֆեյսբուքում դրա արձագանքները կարծես թե հույս ներշնչեցին որ կան մարդիկ որոնք կմիանան մեզ այս հարցում ու մենք կհասնենք արդյունքների։ Կաթողկոսին ու վարչապետին ուղղված հայ մտավորականության նամակների շուրջ համախմբումը ու մեզնից ամենափորձառու երիտասարդ Մելիքն նախաձեռնությամբ ստեղծված ֆեյսբուքում խումբը դարձրեցին այս ամենը ավելի ընդգրկուն ու զանգվածային։ դրան հաջորդած քայլերը որոնք արտաքինից շատ մտվածված էին թվում իրականում քննարկվում էին 21-50 տարեկան անձնաց առցանց քննարկումների միջոցով ու կարծես թե ընթացան առանց մեծ սխալների ու բացթողումների։
Մի քանի անգամ նշել ենք որ հատկապես այն հիմնական պատճառները որոնք պատճառն հանդիսացան այս ամենի մասսայականացման։
 

Նախ համացանցը տվեց այդ շատ լավ հնարավորությունը նախ մեր գաղափարները տարածելու ինչպես նաեւ կառավարության աշխատանքի մասին ավելի հրատապ տեղեկությունները ստանալու համար։ առաջ մենք շենքի քանդման մասին իմանում էինք երբ արդեն քանդում էին այն իսկ երկրու տեղի ունեցած մասնակի ժողովրդավարացման գործընթացների արդյունքում հիմա արդեն այս տեղեկությունները ավելի թափանցիկ են։ նաեւ այստեղ շատ կարեւոր էր որ ճարտարապետների միությունը շատ միահամուռ կերպով պաշտպանում էր այս նախաձեռնությանը եւ այն արդեն նման չէր մի քանի անլվա ջահելների շուխուռ։ այս անգամ միությունը իսկականից շատ ուժեղ կերպով ընդդիմացավ։ չնայած հենց այդ պաշտպանների մեջ կային մարդիկ ովքեր երեւանի նախկին քանդումների գործում պակաս սկզբունքային անսկզբունքայնություն էին դրսեւորել։ բայց հավանաբար դեռ վաղ է նրանց հիշեցնել իրենց քանդումների մասին քանի դեռ ունենք ընդհանուր նպատակ բայց կարծում եմ կգա ժամանակ երբ իրենք էլ կգիտակցեն այս ամենկ իսկ եթե չգիտակցեն էլ մենք կհիաշեցնենք։ ինչեէ։ միության ակտիվացումը ունեցավ նաեւ իրա մեկ այլ դրական ազդեցությունը։ շատ երիտասարդներ ովքեր կարծում էին միություն մեռած կառույց  է տեսան դրա ուժը ու հնարավորությունները։ այսինքն միությունը վերածվնվելու նախադրյալներ ստեղծեց ու կարծում եմ արդյունքում նոր մարդիկ կմիանան ու այն ակումբից կվերածվի գործող կառույցի։
 

Նաեւ հասարակության լայն շերտերի վերաբերմունքն էր հետաքրքիր։ տարբեր մարդիկ ունեին տարբեր ելակետեր միանալու մեզ կամ չմիանալու։ քաղցր հիշողություններից մինչեւ հակաէջմիածնական մղումներ։ բայց կարծում եմ որ հիմնական մասը դեմ էր քանդելուն։ քանդել որն դարձել էր այս քաղաքի ու ընդհանրապես մեր ապրելակերպի մի մասը։ մենք այստեղ հայտնաբերեցին որ իսկական երեւանցիներ ու քաղաքացիներ (հասկանալ գեղցու հակադիր իմաստով) ովքեր հոգնել են այս գավառամտությունից։ նույնիսկ մի քաղաքացի ասեց որ հերիքա այս պսեւվդո ճարտարապետությունը։ ու այդտեղից ես հասկացա որ այստեղ ոչ միայն քանդելուն են մարդիկ դեմ այլեւ մարդիկ դեմ են այս ճարտարապետության որակից ու առհասարակ մեր կայնքում միջակություններից։ մարդիկ ուզում են որակապես նոր ճարտարապետություն մարդիկ չեն ուզում հյուսիսային պսեւդոճարտարապետությունը ու ուզում են իսկակակի ամառային դահլիճային ճարտարապետությունը։ 

Ճիշտա հիմա շատ հեշտա խոսել ապագայի մասին ու մենակ խոսել։ չնայած նրան որ գրեթե վստահ եմ որ ամառային չի քանդվելու բայց նույնիսկ քանդվելու դեպքում ինքը արդեն երկրորդ անգամվա համար արելա իրա միսսիան։ ինքը մերկացրեց այս ամենը ու մենք հասկացանք որ այս ամենից դժգոհ են շատերը ու մենք անլվա շուխուռչի ճարտարապետներս ու ոչ ճարտարապետներս ներկայացնում ենք մի տեսակետ որն ունի հասարակական պահանջ այն է վերաիմաստավորենք մեր միջավայրը…