24 September, 2011

Մոտ է ժամանակը, երբ իշխանությունները հաշվի կնստեն հասարակության հետ

Անհեռատես քաղաքականության հետևանքով Երևանի պատմամշակութային և ճարտարապետական ժառանգությունն այսօր հայտնվել է մասնավոր սեփականատերերի ձեռքում: Եվ եթե «Վերահսկվում է պետության կողմից» կնիքի շնորհիվ դեռ ինչ-որ բան պահպանվել է` անկասկած մի օր դրանք էլ ինչ-որ հնարքով կսեփականաշնորհվեն` հանձնվելով որևէ ձեռներեցի քմահաճույքին: Իսկ թե ինչ կլինի հետո` արդեն հայտնի է: Տխուր նախադեպերը մեր աչքի առաջ են: Մեր հյուրն է ճարտարապետ, քաղաքաշինարար Սարհատ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ:

- Չնայած Երևանի «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում» ընդգրկված շինություններն ազգային սեփականություն են, այսօր դրանց մի մասն այլևս գոյություն չունի, մյուսներն էլ կործանման եզրին են: Ո՞վ է պատասխանատու այդ կամայականությունների համար:
- Պատմական հուշարձանների դեմ ոտնձգությունները մեծ թափ առան հատկապես Հյուսիսային պողոտայի կառուցապատման ժամանակ, երբ շինությունների պահպանման համար իրավական հենք չկար: Ճիշտ է` օրենք գոյություն ուներ, սակայն այն հղում էր կատարում կառավարության որոշմանը, որն էլ «չեզոքացնում» էր այդ օրենքի իրավական ուժը: Օրենքն ընդունում էր Ազգային ժողովը, սակայն ցուցակը հաստատում էր Հայաստանի կառավարությունը, և ցանկացած պահի այն կարող էր փոխվել: Իսկ եթե շենքը ցուցակից հանվում է` այլևս չի ենթարկվում օրենքին և կարող է կամայականությունների զոհ դառնալ: Նման իրավիճակ էր ստեղծվել «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճի դեպքում: Այն ընդգրկված էր հուշարձանների ցանկում, բայց մի գեղեցիկ օր կորցրեց այդ կարգավիճակը և դարձավ խոցելի: Բարեբախտաբար այն հնարավոր եղավ փրկել, թեև մինչ օրս կինոդահլիճը հուշարձանների ցանկ չի վերադարձվել:
Հուշարձանների պահպանությունը ՀՀ մշակույթի նախարարության իրավասությունն է, և օրենքը պահանջում է, որ նախարարության կազմում փորձագիտական մարմին ստեղծվի, որն էլ կորոշի, թե որ շենքերը կարող են հուշարձան համարվել, որոնք ոչ, կցուցակագրի դրանք, այնուհետև կներկայացնի հասարակության և անկախ մասնագետների խորհրդի դատին: Եվ միայն այս երեք մարմինների փորձագիտական եզրակացությամբ այդ հուշարձանների ցուցակը կամբողջանա: Բայց որոշումները շարունակում են կայացնել հատուկենտ մարդիկ, և զարմանալի է, որ մշակույթի նախարարության համապատասխան մարմինները, որոնք պատասխանատու են նշված ցանկում ընդգրկված շինությունների պահպանման համար, իրականում անզոր են իրենց առաքելությունն իրագործել: Եթե հարկ է լինում այս կամ այն շենքը տվյալ տարածքից վերացնել` վճռորոշ խոսքը քաղաքային իշխանություններինն է լինում, և բոլորովին կապ չունի` այդ շենքը պետության կողմի՞ց է պահպանվում կամ ներառվա՞ծ է հուշարձանների պահպանության ցանկում: Զավեշտալին այն է, որ այդ ցանկում ներառված շատ շինություններ այսօր չկան, այնինչ դուրս բերված էլ չեն այնտեղից: Նշանակում է` քաղաքային իշխանությունների ձեռքերն այնքան են ազատվել, որ նրանք կարող են անգամ առանց կառավարության համապատասխան որոշման` «հարկ եղած դեպքում» ոչնչացնել պատմական և մշակութային առումով արժեքավոր համարվող ցանկացած շենք:
Ամենացայտուն օրինակը որմնանկարներով հարուստ Սպայի տունն էր, որը հիմնովին ոչնչացվեց և քանի տարի է` գոյություն չունի, թեև դեռ ընդգրկված է «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում»: Նույն բախտին են արժանացել Սպայի տան հարևանությամբ կառուցված Գիլանյանի լիմոնադի գործարանի շենքը, 1883 թ. կառուցված Ջանփոլադյանի թատրոնը, որտեղ առաջին անգամ բեմադրվել է «Անուշ» օպերան: Այդ հասցեում եղել են ամառային տնակներ, որտեղ ապրել է Խաչատուր Աբովյանը և բակում կաղնու ծառ տնկել: Այսօր ուզում են նույն խաղը խաղալ Աֆրիկյանների տան գլխին: Մենք կորցրինք և կորցնում ենք ոչ միայն առանձին պատմական հուշակոթողներ, այլև մի ամբողջ պատմական թաղամաս` պատմական շերտ: Եվ եթե ժամանակին կարող էինք ասել, թե Երևանը 200 կամ 300 տարվա ճարտարապետություն է ունեցել, հիմա այնպիսի տպավորություն է, թե քաղաքը եղել է Թամանյանից հետո, քանի որ նախաթամանյանական հատուկենտ շինություններ են դեռ պահպանվել:

- 10 տարի առաջ ստեղծվեց «Հին Երևան» թաղամասի նախագիծը, որի համաձայն Աբովյան, Կողբացի, Արամի և Բուզանդ փողոցների տարածքում պետք է վերականգնվեին Երևանի 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի ճարտարապետության լավագույն նմուշները: Փոխարենն այդ մասում այսօր վեր են խոյանում բազմահարկ «էլիտարկաները»:
- Այսօր հիմքեր կան մտածելու, որ այդ նախագիծն ընդամենն աչքկապոցի էր, քանի որ նախ` այն սկիզբ առավ քաղաքային իշխանությունների վրա հանրային և հասարակական ճնշումներով, ապա փոխհամաձայնության գալով` որոշվեց, որ քաղաքի կենտրոնում կկառուցվի հին Երևանը հիշեցնող մեծ թաղամաս, ուր կամբողջացվեն պատմամշակութային հուշարձանի կարգավիճակ ձեռք բերած և ապամոնտաժված 20 շինություններ: Այդ ժամանակ «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակին» կից ստեղծվեց ապամոնտաժման և տեղափոխման ենթակա 15 շինությունների ցանկը, որի մեջ մտան գլխավոր պողոտայի շենքերը: Իրականում «Հին Երևան» թաղամասի գաղափարը նոնսենս էր, քանի որ եթե փողոցի մի կողմում պահպանվում են մեկ կամ երկու հարկանի պատմական շենքեր, իսկ մյուս կողմում կառուցվում են այսօրվա երկնաքերները` աղավաղվում է պատմական միջավայրը, որում պետք է գոյատևեն հնաոճ շինություները: Փաստորեն` դրանք կորցնում են իրենց արժեքը: Բայց շինությունները փրկելու համար մենք` մի խումբ մասնագետներ, հասարակությունն այդ համաձայնությանը գնացինք և փաստորեն խաբվեցինք: Իշխանությունները դրանով ընդամենը ժամանակ և մեծ գումարներ շահեցին:
Այդուհանդերձ գաղափարը կյանքի կոչելու համար որոշ քայլեր արվեցին` շենքերի քարերը համարակալվեցին և ապամոնտաժվեցին: Քաղաքային իշխանությունների հավաստմամբ այդ շինությունների ապամոնտաժված բեկորները պահ են տրվել կառուցապատողներին: Քաղաքապետարանը կառուցապատողի առաջ պայման է դրել, որ նա պատասխանատու է շենքի համարակալման, ապամոնտաժման, պահպանության և հետագայում պետությանը վերադարձնելու համար: Բայց այդ քարերը հնարավոր չէ վերականգնել, քանի որ նախ` շենքը քանդելիս վնասվել են և հետո` պահպանման ոչ պատշաճ պայմաներում երկար մնալով` քայքայվել են: Շատ ընկերություններ էլ, որոնց քարերը պահ են տրվել, լուծարվել են, քարերն ումի՞ց պետք է պահանջեն: Այսօր հավաստի տվյալներ կան, որ մի քանի ապամոնտաժված շինություններ, դրանց համարակալված քարերը հողին են հավասարվել: Ո՞վ է պատասխանատու այս ամենի համար: Բնականաբար` ոչ կառուցապատողը, քանի որ եթե քաղաքային իշխանությունները, ճարտարապետները, հասարակությունը չեն արժևորում իրենց ունեցածը` ինչ իրավունքով պետք է մեղադրեն մասնավոր ընկերությանը:

- Կարծում եք` քաղաքում տեղի ունեցող հակամշակութային «արշավը» դիտավորությա՞ն, թե չհասկանալու, չգիտակցելու հետևանք է:
- Դրա համար կան մի քանի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներ: Խորհրդային տարիներին այն մտայնությունն էր տարածված, թե Երևանը մինչ խորհրդային կարգերի հաստատումը գյուղաքաղաք կամ գավառական քաղաք է եղել: Այդ ընկալումով են մեծացել ճարտարապետների մի քանի սերունդ, և Երևանի 19-րդ դարի պատմաճարտարապետական ժառանգությունը մասնագիտական առումով չի արժևորվել: Եվ այն մարդկանց, ովքեր բնակվում էին այդ շենքերում` սկսած 1920-ական թվականներից, միշտ հավատացրել են, թե իրենց բնակեցրած շենքը «պլանի տակ» է և մի օր քանդվելու է: Այդ մարդիկ էլ` նորից մի քանի սերունդ, չեն հետևել իրենց տանը, հոգատար չեն եղել. հենց որ տան պատշգամբը պոկվում էր` չէին ամրացնում, քանի որ մտածում էին` իմաստ չունի, շուտով շենքը քանդելու են: Այդ մտածելակերպը 18-19 դդ. Երևանի պատմաճարտարապետական առումով արժեքավոր շինությունները հասցրեց այսօրվա տխուր վիճակին: Եթե դրան ավելացնենք Երևանի քաղաքաշինության ոլորտի կոռումպացված լինելը` տեսանելի կդառնան այսօրվա հակամշակութային գործունեության պատճառները: Հետևանքը` արդեն 50-ի հասնող պատմամշակութային, ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ ունեցող շինությունների և մի ամբողջ քաղաքային պատմական թաղամասի կորուստն է:
Եվ այդ գործընթացը շարունակվում է: Մենք արդեն ձեռք ենք բարձրացնում թամանյանական ժառանգության վրա` քննարկման առարկա է դարձել չարաբաստիկ գմբեթը և բազմաթիվ թամանյանական կեղծ ծրագրեր, որոնք «կոչված» են աղավաղելու քաղաքի դեմքը: Վիճարկվում է նաև մետրոյի Հանրապետության կայարանի վերին հատվածում հյուրանոց կառուցելու հարցը: Զարմանալի է, թե ինչո՞ւ մետրոյի այդ կայարանը հուշարձանների ցանկի մեջ չէ, չէ՞ որ ժամանակակին եղել է: «Հրազդան» մարզադաշտը, որը Երևանի խորհրդանիշներից է, ևս դուրս է մնացել այդ ցանկից, և մարզադաշտի կողքին անօրինականորեն շենք է կառուցվել:

- Քաղաքում կատարվող անօրինականությունները մի՞թե չեն կարող դառնալ հիմք մեղավորներին դատական պատասխանատվության ենթարկելու համար, նույնիսկ եթե դրանում մեղավոր են քաղաքային իշխանությունները:
- Եթե չեմ սխալվում` բողոքելու իրավունք ունեն միայն շահառուները: Ի վերջո դատարանները լի են նման հայցադիմումներով ու ընթացք տրված գործերով, սակայն դրանց վերջը չի երևում:
Ճիշտ է` երևույթին դատարանով նոր հնչողություն ես տալիս, բայց այն միջոցները, էներգիան, որոնք պետք է վատնես դատական քաշքշուկների համար և դեռ պարզ չէ` գործի ելքն ինչպիսին կլինի, նախընտրելի է ծախսել հասարակության քարոզչության համար: Դրանք ավելի ներգործուն են: Ապացույցը «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճի պահպանումն է, նաև Վիշապների այգում նախատեսվող շինարարության ընդհատումը: Առայժմ դադարեցված են նաև գմբեթի շինարարությունը, Աֆրիկյանների շենքի ապամոնտաժումը: Իշխանությունները հասկացել են, որ հասարակության մի զանգված կա, որն ունի անհրաժեշտ կամք, գիտակցություն և ազդեցիկ լծակներ, որոնցով կարող են ներազդել ապօրինությունների դեմն առնելու վրա: Գուցեև մոտ է ժամանակը, երբ իշխանությունները հաշվի կնստեն հասարակության հետ: Վերջիվերջո իշխանությունը մեր թշնամին չէ, իշխանական այրերը ցանկանում են, որ քաղաքը համաշխարհային բնականոն զարգացումից հետ չմնա: Պարզապես նրանց թիվ մեկ սխալն այն է, որ ականջալուր են լինում իրենց խորհրդատուներին, ովքեր սրտացավ չեն քաղաքի ու բնակիչների հանդեպ: Այդ խորհրդատուներից ձերբազատվել է հարկավոր: Նրանք հեղինակազրկում են նաև իշխանութուններին` իրենց անփույթ, ոչ գրագետ խորհուրդներով: Մեր ուղերձն իշխանություններին այն է, որ մինչև խորհրդատուներին լսելն ու որոշումներ կայացնելը լսեն նաև մեզ` մասնագետներին, հասարակությանը, ովքեր ֆինանսական շահ չունեն և կարող են օբյեկտիվ կարծիք հայտնել` մանավանդ որ դա է պահանջում քաղաքաշինության մասին օրենքը: Եթե մենք իսկապես հավակնում ենք մեր մշակույթով ներկայանալ աշխարհին, մեր երկրում զարգացնել զբոսաշրջությունը, պետք է մտահոգվենք պատմական, մշակութային արժեքների պահպանման մասին: Հայաստանում զբոսաշրջության զարգացումը պատմամշակութային ուղղվածություն պետք է ունենա, Հայաստանն այլ գրավիչ նախադրյալներ դրա համար չունի:
Երևանի իշխանություններն այդպես էլ հասու չեղան, որ եվրոպական մայրաքաղաքներն այդքան պահանջարկ ունեն զբոսաշրջիկների շրջանում իրենց պատմական թաղամասերի ու շինությունների, ոչ թե ժամանակակից ճարտարապետաշինական մշակույթի շնորհիվ:

Հեղինակ՝ Թագուհի ԱՍԼԱՆՅԱՆ
Հղումը՝ http://www.sobesednik.am/am/social/877-2011-09-24-07-41-53

© 2009 - 2011 /// Sarhat Petrossian

18 September, 2011

20-ամյա անկախ քաղաքաշինությունը

Սա ցուցադրվում էր ճարտարապետության ազգային թանգարանում մի քանի ամիս առաջ։
Հեղինակը եթե չեմ սխալվում 12 տարեկան Վահագն է։
Ներկայացնում եմ առանց մեկնաբանության։


 




© 2009 - 2011 /// Sarhat Petrossian

16 September, 2011

ԳԼԽԱՎՈՐ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԸ ԾԻԾԱՂԵԼԻ Է

Ըստ ճարտարապետ, քաղաքաշինարար Սարհատ Պետրոսյանի, հաճախ Թամանյանն օգտագործվում է խմբային կամ անձնական շահերի համար:

Կառավարության շենքի ետնամասում աշտարակի կառուցման գաղափարը, որը ներկայացվում է թամանյանական մտահղացում, բուռն արձագանք է առաջացրել հասարակության եւ մասնագետների շրջանում: Facebook- ում էլ գործում է «Փրկենք Հանրապետության հրապարակը» նախաձեռնությունը, որի անդամները կարծում են, թե աշտարակի կառուցման մասին որոշումը ժամանակավրեպ է եւ սխալ: Նույնիսկ անեկդոտներ են շրջանառվում սոցիալական ցանցերում, թե Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը Թամանյանի արխիվներից գտել է նրա կորած նախագիծը: «Առավոտը» զրուցեց ճարտարապետ, քաղաքաշինարար, «Պահպանենք Հանրապետության հրապարակը» նախաձեռնության անդամ Սարհատ Պետրոսյանի հետ, ով ժամանակին պայքարել է նաեւ «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճի քանդման դեմ:
Մեկնաբանելով հայտնի անեկդոտը եւ հանրային հետաքրքրություն ներկայացնող հարցի վերաբերյալ բուռն արձագանքը, Ս. Պետրոսյանն ասում է. «Ինձ դուր է գալիս, որ այդ ամենի մասին բարձրաձայնվում է, որովհետեւ քաղաքը մեկ ճարտարապետի կամ մի խումբ ճարտարապետների սեփականությունը չէ: Հասարակությունը պետք է եւ իրավունք ունի իր դիրքորոշումը հայտնել ու բնավ պարտադիր չէ, որ դա զուտ մասնագիտական լինի: Այդտեղ դառն իրականության մի էլեմենտ կա՝ անընդհատ հղում է կատարվում Թամանյանին, Թամանյանի արխիվներից ինչ-որ բան գտնել-բերելը չեմ ընդունում, առավել եւս չեմ ընդունում Թամանյանի անունով իրականացվող գործողությունները: Հաճախ Թամանյանն օգտագործվում է խմբային կամ անձնական շահերի համար: Հույս ունեմ, որ այդ աշտարակը չի կառուցվի, որովհետեւ բազում խնդիրներ կան եւ կա ՀՀ վարչապետի այն հայտարարությունը, թե հարցը պետք է լուծվի միայն ճարտարապետների շրջանակում քննարկվելուց հետո»: «Առավոտի» դիտարկմանը, որ հայաստանցի ճարտարապետները կաշկանդված են իրենց կարծիքները բարձրաձայնելու առումով, քանի որ հակառակ դեպքում նրանց առաջ դռներ կփակվեն եւ չեն կարողանա իրացնել իրենց որպես ճարտարապետներ, մինչդեռ ինքը նման խնդիր չունի, քանի որ երկարաժամկետ պայմանագիր ունի «Պողոսյան պարտեզների» հետ, Ս. Պետրոսյանը այնքան էլ համաձայն չէ: «Խնդիրը նախ եւ առաջ ճարտարապետի հասարակական դերի բարձրացումն է: Ճարտարապետների մեծամասնությունը եւ հասարակությունը կարծում են, թե ճարտարապետը միայն շենք նախագծող է, իրականում ճարտարապետությունը կոմպլեքս է, այսօր այն տրոհվել է 15 տեսակի մասնագիտությունների, իսկ մեզ մոտ բոլորը միայն մի տեսակ ճարտարապետ գիտեն, որը զբաղվում է ամեն ինչով: Չնայած ինքս լավ ճարտարապետական կրթություն ունեմ, բայց ինձ քաղաքաշինարար եմ համարում: Չեմ կարծում, որ շատերը կաշկանդված են դիրքորոշում հայտնելիս: Մյուս կողմից էլ վերջին անգամ Հայաստանում լուրջ ճարտարապետական քննադատություն եւ մասնագիտական բանավեճ եղել է 30-ական թվականներին: Այդ ամենի հետեւանքն էլ այսօր տեսնում ենք մեր քաղաքում: Խնդիրը նաեւ ճարտարապետների մեջ է, իրենք քննադատության պատրաստ չեն եւ մենք էլ, երբ սկսում ենք քննադատել ինչ-որ քաղաքաշինական գործընթացներ, փորձում ենք զուսպ լինել, չվիրավորելու համար որեւէ մեկին: Անձամբ ես իմ բոլոգում շատ նախագծեր եմ քննարկել ու դրանում որեւէ վատ բան չեմ տեսնում: Այսօր կան բազմաթիվ ճարտարապետներ, որոնք ունեն լավ հնարավորություններ եւ առանց վախենալու ներկայացնում են իրենց դիրքորոշումը՝ Արսեն Կարապետյան, Սեւադա Պետրոսյան, Արտակ Ղուլյան... Այսինքն՝ այլ տեղից եկամուտ ունենալը պայման չէ քո քաղաքացիական դիրքորոշումը հայտնել-չհայտնելու: Եվ հետո քաղաքաշինության ամենակարեւոր բանն այն է, որ չմտածես, թե բացարձակ ճշմարտություններ ես ասում: Դա ինչ-որ տեղ տոտալիտար ճարտարապետության տրամաբանական շարունակությունն է: Հիշում եմ 2004-ին մամուլում տպագրված Նարեկ Սարգսյանի այն խոսքերը, թե Երեւանի գլխավոր ճարտարապետը չի կարող աշխատել առանց Ճարտարապետների միության աջակցության: Երեւանի քաղաքաշինության մասին որոշումները չպետք է միաձայն կայացվեն, նման որոշումների արդյունքը տեսնում ենք այսօր»,- ասում է Սարհատ Պետրոսյանը:
Նրան հիշեցրինք քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանի Facebook-ում արված այն արտահայտությունը, թե Նարեկ Սարգսյանը սիրում է Երեւանը: «Գուցե Նարեկ Սարգսյանը սիրում է Երեւանը, բայց սերը առ Երեւանը՝ դեռ բավարար չէ: Էլի մարդիկ կան, որ սիրում են Երեւանը, բայց ընդամենը՝ իրենց բակի կամ մտահորիզոնի սահմաններում: Խնդիրն այն է, որ սիրելով Երեւանը, սիրես նաեւ երեւանցիներին ու քո որոշումների հիմքում դնես այդ սերը: Թե չէ՝ սերը դեպի Երեւանը միշտ եղել է դեկլարատիվ, Երեւանի հանդեպ սերը Երեւանի պատմության պահպանության մեջ է»,- ասաց մեր զրուցակիցը: Այնուհետեւ անդրադարձավ Հյուսիսային պողոտային. «Նարեկ Սարգսյանն իրականացրեց Հյուսիսային պողոտայի գաղափարը, որը մշակվել է իր նախորդ Համլետ Խաչատրյանի ժամանակ: Հյուսիսային պողոտան Թամանյանի Երեւանի նախագծի ամենաթույլ կետերից մեկն է: Եթե նույնիսկ 1930-ականներին իմաստ ուներ Հյուսիսային պողոտայի մասին մտածելը, ապա 20-րդ դարի սկզբին դա բավականին անտրամաբանական որոշում էր, որովհետեւ Սայաթ-Նովայի, Թումանյան, Պուշկինի, Արամի, Բուզանդի փողոցները 17-18-րդ դարի Երեւանի փողոցային կառուցվածքի կարեւոր փողոցներն էին: Հյուսիսային պողոտան անկյունագծով հատում էր պատմական քաղաքի կառուցվածքը եւ քաղաքի հատման պրոցեսում ինչ-որ շենքեր խանգարում էին, եւ եթե Թամանյանի ժամանակ խնդիր կար Երեւանի նոր ճարտարապետություն ստեղծելու եւ տարբերվելու ռուսական կայսրության մյուս քաղաքներից, ինչը եւ հաջողվեց Թամանյանին, ապա 20-րդ դարի սկզբին մենք խնդիր ունեինք ներկայացնելու, որ նախախորհրդային Երեւանը պատմություն ունեցել է: Իսկ այն մարդիկ, որ ասում էին, թե Երեւանը գյուղաքաղաք է եւ պատմաճարտարապետական առումով ոչ մի արժեք չի ներկայացնում (նկատի ունի Նարեկ Սարգսյանին՝ «Միտինգ Նարեկ Սարգսյանի դեմ», «Առավոտ», 2004.12.18), ունեն կոմպլեքս, որը գալիս է ստացած կրթությունից: Խորհրդային տարիներին ասվել է, որ իբր մինչեւ Խորհրդային միության հաստատումը Երեւանը գյուղաքաղաք է եղել, մարդիկ էշերով են ման եկել, մինչդեռ այդ ժամանակ Երեւանը նույնիսկ տրամվայ է ունեցել: Մի՞թե կարելի է դա ունենալով մտքում՝ չփորձել քննադատաբար մոտենալ քո կրթությանը ու լսածդ հալած յուղի տեղ ընդունել: Այսօր շատ մարդիկ ասում են՝ տեսնո՞ւմ եք Հյուսիսային պողոտան ինչպես են օգտագործում: Բնական է, որ պիտի օգտագործվեր, որովհետեւ 2 ակտիվ կետեր՝ Հանրապետության հրապարակն ու օպերան իրար է կապում: Պատկերացրեք՝ Հյուսիսային պողոտան ինչքա՜ն հետաքրքիր կլիներ, եթե պարզ, ուղիղ փողոց չլիներ ու նեղ փողոցների միջով գնային փոքր սրճարաններ... Ի տարբերություն մյուսների, Նարեկ Սարգսյանը հավատում է, որ ամեն ինչ ճիշտ է անում եւ ներկայանում է որպես փրկիչ: Միեւնույն ժամանակ, վստահ եմ, որ Կարեն Կարապետյանի քաղաքապետարանում աշխատող Նարեկ Սարգսյանը չի լինելու նախկինը, չի ունենալու այն ազատությունը, որ ունեցել է երբեւէ: Գոնե արտաքուստ տեսնում եմ, որ Երեւանի ներկայիս քաղաքապետը բաց մտածող անձնավորություն է եւ իր համար կարեւոր է հասարակության կարծիքը: Միայն այն, որ նա հայտարարեց, թե «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճը չի քանդվելու եւ վերածվելու է Երիտասարդական կենտրոնի, արդեն ինչ-որ բան նշանակում է»,- կարծում է ճարտարապետը:
Արդյո՞ք այսօր Ճարտարապետների միությունը կարողանում է կատարել իր իրական առաքելությունը՝ քաղաքացիական եւ մասնագիտական կեցվածքի առումով: Ս. Պետրոսյանի համոզմամբ, այս միությունը երբեք այնքան ակտիվ չի եղել, որքան հիմա: Նա նաեւ նկատեց. «Ուժեղ ճնշում կա պետական ապարատի մեջ գործող ճարտարապետների կողմից՝ թուլացնելու Ճարտարապետների միությունը եւ վերցնելու նրա ակտիվության ֆունկցիաները»: Իսկ այսօրվա երիտասարդ ճարտարապետներին կարելի՞ է խոստումնալից համարել: «Մենք ունենք ավելի տեղեկացված հասարակություն եւ ճարտարապետներ, որոնք հավակնում են իրականացնելու ավելի հեղափոխական, բայց, միեւնույն ժամանակ, մտածված քայլեր: Մի վտանգ կա՝ ազատության չգոյությունը եւ այն, որ տեսականորեն ճարտարապետական նախագծումը Հայաստանում մոնոպոլիզացված է. 5-6 ճարտարապետ է իրականացնում նախագծում: Շատ կարեւոր է, որ երիտասարդները կուլ չգնան այդ ամենին, որովհետեւ, միեւնույն է՝ ժամանակի ընթացքում այդ 5-6 ճարտարապետները գնալու են, երիտասարդներինն է ապագան»,- համոզված է Ս. Պետրոսյանը:
Խնդրեցինք մեկնաբանել նաեւ Նարեկ Սարգսյանի՝ Հանրապետության գլխավոր ճարտարապետից Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ դառնալը. «Ընդհանրապես գլխավոր ճարտարապետի ինստիտուտը ծիծաղելի է, 1970-ականների մակարդակի մոտեցում, որովհետեւ աշխարհը մշակել է այլ մեթոդներ՝ ինչպես կարելի է քաղաքները կառավարել»: Նրա խոսքով, եթե Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ դառնալու արդյունքում մարդը մի տարում մի 15 շենք է նախագծում, բնականաբար այդ պաշտոնը հրապուրիչ է դառնում: 

Հեղինակ՝ Գոհար Հակոբյան
Հղումը՝ http://www.aravot.am/am/articles/culture/94044/view


© 2009 - 2011 /// Sarhat Petrossian

Քաղաքաշինությունը կոռումպացված համակարգ է

Հարցազրույց քաղաքաշինարար, ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսյանի հետ

- Վերջին տարիներին մայրաքաղաքի տեսքը քաղաքաշինության հետեւանքով, հատկապես կենտրոնում, այնպես է այլակերպվել, որ չգիտենք՝ սրան Երեւա՞ն անվանենք, Արեւե՞լք, թե՞ Արեւմուտք: Բոլորս դժգոհում ու ափսոսում ենք մեր քաղաքի աղճատման համար, բայց կոնկրետ չենք նշում, թե ինչի հետեւանք է նման մոտեցումը:


- Առկա իրավիճակն արդյունք է սկզբնական շրջանի անկազմակերպ կառավարման, որը հետագայում երկու զուգահեռ ուղղությամբ զարգացավ: Մեկը ստեղծեց միջին կարգի՝ ոչ լավ, ոչ վատ, օրենսդրական եւ ենթաօրենսդրական ծրագրերի փաստաթղթեր՝ միջին կարգի մասնագետների կողմից, ովքեր, դատելով նրանց գործելաոճից, հստակ չեն տիրապետում խնդրին:

Մյուսը կոռուպցիա կոչվածն է, որը հատկապես ճարտարապետության ու քաղաքաշինության ոլորտում ենթադրում է հսկայական տնտեսական լծակներ: Այս պահին տպավորություն ունեմ, որ բոլոր կողմերի մոտ կա քաղաքական պատրաստակամություն՝ այլեւս այդպես չաշխատել. հատկապես Երեւանի քաղաքապետի գործելաոճում եմ տեսնում այդ ցանկությունը:

Սակայն այն անցյալը, որ ունեցել է այս ամբողջ գործընթացը, եւ դրա շուրջ կայացած համակարգն ու այն մարդիկ, ովքեր դերակատար են եղել, դրանց միջավայրում անկարելի է ինչ-որ բան փոխել:

- Մեր երկրում կարծես քաղաքական կամքի դրսեւորում միշտ էլ կա, սակայն համակարգն այնպիսին է, որ կամքն ընդամենը մնում է դրսեւորված եւ երբեք գործնականում չի կիրառվում: Օրե՞նքն է մեղավոր, թե՞ նրա հետ զավեշտով վերաբերվողները, որոնք շատ են եւ ժայռի պես ամուր:

- Քաղաքական եւ քաղաքացիական կամքը շատ կարեւոր է, բայց դեռ ամբողջը չէ. այսօր էականորեն պետք է ձերբազատվել նախկին ավանդույթներից: ՀՀ օրենքներում կան բազմաթիվ լծակներ, որոնք կարող են այս ամենի վրա էական ազդեցություն ունենալ, բայց, ցավոք, քաղաքական ռեսուրսները չեն օգտագործվում չիմացության եւ չցանկանալու հետեւանքով:

Հակառակ դեպքում կբացառեին հրապարակում գմբեթ դնելու գաղափարը, արդեն հասունացող Հրազդան ստադիոնի ավտոկայանատեղիում առեւտրական կենտրոնը, որոնք հակասում են Երեւանի գլխավոր հատակագծին եւ «Հուշարձանների մասին», «Քաղաքաշինության մասին» օրենքներին: Մի ամբողջ սխալների շարք է ընթանում:

Եթե ցանկություն կա այդ ամենը փոխելու, նախ պետք է ձերբազատվել այն անձանցից, ովքեր պատրաստ չեն աշխատելու քաղաքական բարի կամքի առկայության պայմաններում: Երկրորդ ամենակարեւոր եւ շոշափելի արդյունք տվող լուծումն այն է, որ անհրաժեշտ է հասարակությանը տալ լծակներ այս ամենին տիրապետելու համար:

ՀՀ օրենքները նույնպես պահանջում են, որ բոլոր քաղաքաշինական ծրագրերն ու փաստաթղթերը լինեն բաց եւ մատչելի հասարակության ցանկացած խավի համար: Դրանք այսօր չինովնիկների դարակներում փակ են, եւ նույնիսկ մենք՝ ճարտարապետներս, չենք կարողանում ուսումնասիրել, որն էլ իր հերթին հսկայական կոռուպցիոն ռիսկեր է իր մեջ ներառում:

Բաց աշխատաոճով, հասարակությանը եւ ճարտարապետական հանրությանը մատչելի դարձնելով՝ հնարավոր է ինչ-որ կերպ այս տխուր գործընթացի վրա ազդեցություն ունենալ:

- Փաստորեն, պատասխանատու մարդիկ իրենց ծրագրերով օրենքից դո՞ւրս են գործում, ինչի հանցավոր հետեւանքն էլ այսօրվա Երեւանն է, որը ոչ միայն չի դատապարտվում, այլեւ համառորեն շարունակվում է:

- Փաստաթղթերն իդեալական չեն, սակայն էականորեն կարող են ավելի լավ արդյունքներ տալ, եթե դրանք օգտագործվեն: Իսկ կոռումպացված մարդիկ, ովքեր արգելք են ինֆորմացիայի բաց լինելուն, վերահսկում են ոլորտը եւ թույլ չեն տալիս նոր մարդիկ ներգրավել այս գործընթացում, խոչընդոտում են ճիշտ զարգացումները: Գրեթե վատահ եմ, որ եւ Հայաստանի բարձրագույն իշխանության, եւ անձամբ քաղաքապետի կողմից կա ցանկություն՝ նման խնդիրներ չունենալ մեր քաղաքում:

Բայց մենք անընդհատ խնդիրներ ենք ունենում: Հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ: Ովքե՞ր են խորհուրդ տվողները, ո՞ւմ է վստահվում այս որոշումների համար խորհրդատվական գործընթաց իրականացնելը: Վերջին 6 ամսում վկան եղանք 3-4 ոչ հաջող, անընդունելի քաղաքաշինական նախաձեռնությունների: Համոզվելու համար, որ դրանք անընդունելի են, պետք է մեկ անգամ բացել «Երեւաննախագիծ» ինստիտուտի մշակած Կենտրոնի գոտիավորման հատակագիծը, որը պատվեր է Երեւանի քաղաքապետարանի կողմից:

- Որքանո՞վ է այսօր անհրաժեշտ ունենալ քաղաքաշինության խորհուրդ, Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ, որոնց ձեռքով էլ հենց իրականացվում է այս անօրինականությունների շղթան:

- Այդ երկու կառույցն էլ աննպատակահարմար է պահել, աշխարհում նման պաշտոններ չկան, դրանք ժամանակավրեպ հասկացություններ են: Դրանք կարող են լինել անցումային գործընթացներ, մինչեւ ստեղծվի օրենսդրական դաշտ, հարթակ, որն էլ արդեն կա, պարզապես պետք է զարգացնել՝ համապատասխանեցնելով ժամանակակից պահանջներին:

Այն մարդիկ, ովքեր ընդգրկված են այդ խորհուրդներում, նրանց մեծ մասը ծանոթ չէ այն փաստաթղթերին, որոնց հիման վրա զարգանում է մեր քաղաքը: Փոխարենը՝ պետք է լինեն պրոֆեսիոնալ մակարդակով մշակված ծրագրային փաստաթղթեր, դրանք կոչվում են գլխավոր հատակագծեր եւ գոտիավորման հատակագծեր: Աշխարհը դեռեւս ավելի արդյունավետ մեխանիզմ չի մշակել:

Ինֆորմացիան պետք է բաց լինի, որպեսզի ամեն ոք իմանա՝ որտեղ ինչ է թույլատրվում կառուցել եւ ինչ չի թույլատրվում, որից հետո քաղաքապետարանը շինարարության թույլտվություն կտա: Այսինքն՝ կոոռուպցիան կազմաքանդվում է: Իսկ կոոռուպցիան այսօր ճարտարապետության ոլորտում նաեւ պատվերների բաշխման ձեւով է իրականացվում: Այսօր քաղաքաշինության նախարարությունում հիմնական քաղաքաշինական նախագծերը մշակում են 2-3 ընկերություն: Հսկայական գումարներ են ծախսվել վերջին 5-10 տարվա ընթացքում քաղաքաշինական փաստաթղթերի մշակման համար, եւ այդ միլիոնավոր դոլարների փաստաթղթերը, որոնք պետք է բացառեին անօրինականությունները, ստեղծվել են մեր հարկերի հաշվին, դրանց չիրագործելն ափսոս է նաեւ այդ տեսանկյունից:

- Եվ հասարակությունը, եւ Ճարտարապետների միությունը իրենց բողոքի ձայնն են բարձրացնում: Պայքարի այդ միջոցն արդյունք տալի՞ս է, թե՞ աղմուկն անցնելուց հետո էլի իրենցը կանեն:

- Մեծագույն արդյունք տվեց հասարակության ճնշումը, եւ այսօր վկան ենք մի շարք նախաձեռնությունների կասեցման: Կա ուժեղ հասարակության ազդեցություն, եւ կա քաղաքային իշխանություն, որն սկսում է լոյալ վերաբերվել քննադատությանը: Էլի մի քիչ, եւ ամեն բան կընկնի իր տեղը: Այդ վերջին քայլի համար անհրաժեշտ է շարունակել նույն տեմպով եւ ձերբազատվել հատկապես այն մարդկանցից, ովքեր ազդեցություն ունեն ոլորտում:

- Կառավարության շենքի վրա գմբեթ կառուցելու նախաձեռնությունը կարծես ձգձգվում է: Հանրության ճնշման արդյունքում հրաժարվո՞ւմ են, թե՞ ժամանակ են շահում:

- Որեւէ պաշտոնական տեղեկություն չունեմ, որ կասեցվել կամ հետաձգվել է: Հանրային հեռուստատեսությամբ հնչեցրած վերջին անհոդաբաշխ եւ զուտ քարոզչական նշանակություն ունեցող հայտարարությունները, որ սկսվելու է շինարարությունը, որեւէ հիմք չունեն: Կարծում եմ՝ բոլոր կողմերն այնքան խելամիտ կգտնվեն, որ այդ գաղափարը կթողնեն հենց գաղափարի մակարդակով:

- Նարեկ Սարգսյանի վերադարձն ինչո՞վ է պայմանավորված, ո՞ւմ է ձեռնտու: Չէ՞ որ հենց նրա՝ Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ եղած ժամանակ են կառուցվել մի շարք շենք ու շինություններ, որոնք քաղաքաշինության տխուր օրինակներ են:

- Չեմ կարող ասել քաղաքական որոշման դրդապատճառները, բայց որ Նարեկ Սարգսյանը մասնագիտական կարողություններ եւ տարողություն չունի այն ամենով զբաղվելու, ինչն ինքն է անում, միանշանակ է: Նախապես պետք է հաշվի առնեին հասարակության վերաբերմունքը նրա ճարտարապետական գործունեության նկատմամբ, մի քիչ մտածեին դրա շուրջ ու նոր միայն քաղաքական որոշում կայացնեին: Արդյունքը երկար սպասել չտվեց՝ նրա նշանակվելուց հետո մեկը մյուսի հետեւից անընդունելի գաղափարներ առաջ քաշվեցին: Այսօրվա բոլոր վիճելի նախաձեռնությունները վերջին վեց ամիսների գործունեության հետեւանք են:

Որպես նախկին քաղաքաշինության կոռումպացված համակարգում մեծ դերակատարում ունեցած մարդ, պետք է որ բավականին ընդունելի լինի տնտեսական մեծ շահեր հետապնդող կազմակերպությունների կողմից, քանի որ հենց նրանց շահերն է ներկայացնում: Փոխարենը երբեւէ չի ներկայացրել քաղաքացու, երեւանցու շահերը՝ սկսած Հյուսիսային պողոտայից եւ մյուս բոլոր նախաձեռնություններից:

Քաղաքական որոշում կայացնելիս, ենթադրում եմ, որ լուրջ դերակատարություն է ունեցել մեծ բիզնեսի շահագրգռվածությունը նման «համարձակ» չինովնիկ ունենալու համար, եւ մենք այսօր տեսնում ենք դրա արդյունքը: Բացի այդ, այսօր Երեւանի գլխավոր ճարտարապետը, որպես պետական չինովնիկ, իրավունք չունի զբաղվելու որեւէ նախագծային աշխատանքով, բայց զբաղվում է, եւ դա հանդուրժում ենք եւ մենք, եւ իշխանությունը:

Սակայն այս գործընթացն այսօր արդեն խորանում է, նույնիսկ ստեղծվել է Երեւանի գլխավոր ճարտարապետի մամուլի խոսնակի ինստիտուտը, ու հանրային քննարկումներին ուղարկում է իր մամուլի խոսնակին։ Այդպես եղավ մի քանի օր առաջ Հանրային խորհրդում քննարկման ժամանակ։ Սա ամենաթողության ու անպատասխանատվության գագաթնակետն է։

- Ինչպե՞ս վարվենք եղածի հետ, եւ ի՞նչ կարելի է անել, որպեսզի  չշարունակվի այս ինքնաբավ քաղաքախայտառակությունը:

- Այս պահին պետք է դադարեցնել Երեւանի կենտրոնում ցանկացած տեսակի նոր շինարարության թույլտվություններ. սա թիվ մեկ խնդիրն է: Դրանով կենտրոնը փրկում ենք այլանդակումից եւ զարկ ենք տալիս արվարձանների զարգացմանը: Սա պարզագույն լուծում է. ուղղակի ցանկություն է պետք:

Կենտրոնում պետք է հատուկ ռեժիմ սահմանվի ցանկացած տեսակի շինարարական գործողությունների համար, այսօր հատկապես վտանգի տակ է Երեւանի կենտրոնը: Եվ պետք է անկախ փորձագետների կողմից այս ամբողջ փաթեթը, ոլորտը վերանայվի:

Ստեղծվի անկախ փորձագիտական մարմին, որը կուսումնասիրի քաղաքաշինության ոլորտում խնդիրները եւ կտա օբյեկտիվ, ամբողջական գնահատական, որից հետո միայն կարելի է շարժվել առաջ: Այս երկու մոտեցմամբ կարելի է խնդիրն ամբողջովին լուծել:

Հեղինակ՝ Ֆելիքս Եղիազարյան
Հղումը՝ http://www.hraparak.am/2011/09/07/korumpacvac-hamakarg

Նարեկ Սարգսյանի անունը կապվում է Երևանի կանաչ տարածքների ոչնչացման հետ

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ճարտարապետ, քաղաքաշինարար, «Պահպանե՛նք Հանրապետության հրապարակը» նախաձեռնության անդամ Սարհատ Պետրոսյանը:

-Սարհա՛տ, օրերս Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանն անդրադարձել է կառավարության շենքի գմբեթի խնդրին: Մասնավորապես, նա նշել է, որ կառավարության շենքի գմբեթի կառուցմանը դեմ են ոչ թե հասարակության մեծ մասը, այլ ընդամենը մի քանի երիտասարդներ, որոնց հաջողվում է մեծ աղմուկ բարձրացնել: Նա նաև նշել է, որ ընդդիմացողները չունեն հիմնարար, կառուցողական մոտեցում և լուծում չեն առաջարկում խնդրի կապակցությամբ: Կարո՞ղ եք այսօր ավելի հիմնավոր ներկայացնել:

-Անկեղծ ասած, որոշել էի`Նարեկ Սարգսյանի`ասուլիսում հնչած հեռուստասերիալային մակարդակի մեկնաբանություններին չարձագանքել և ուղղակի խորհուրդ տալ նրան՝ դրա փոխարեն ժամանակակից մասնագիտական գրականություն կարդալ, մի քիչ էլ ծանոթանալ ՀՀ քաղաքաշինության ոլորտի օրենքներին: Ուղղակի մի կետի կանդրադառնամ, որը կհիմնավորի, որ ինչ ես ասել և ասում եմ`օդում ասված խոսքեր չեն: Մասնավորապես կանդրադառնամ նրա այն բնորոշմանը, որ ես ճարտարապետ չեմ, իսկ ինքը սպիտակ ձեռքեր և լումա ունի ներդրած Երևան քաղաքի պատմության մեջ. 1998 թ. հրատարակված ճարտարապետների միության տեղեկագրում, որի վարչության անդամ էր Նարեկ Սարգսյանը, նշված է, որ 40 տարեկան հասակում, երբ նա դարձավ գլխավոր ճարտարապետ, ուներ իրականացրած երեք հասարակական շենք Հայաստանում: Հիմա դրանց թիվն անցնում է 30-ից, որովհետև գիտենք`ինչպիսի մոնոպոլիզացիա է տեղի ունեցել դաշտում՝ իր գլխավոր ճարտարապետ և պաշտոնյա եղած ժամանակ: Հիմա հղում կատարեմ իր ասած այն մտքին, որ ես նախագծեր չունեմ իրականացրած. 30 տարեկան հասակում արդեն ունեմ իրականացրած 11 շենք, որոնք ներկայացված են իմ կայքում, և ինքը կարող է կարդալ և ծանոթանալ, իհարկե, մասնագիտական գրականություն կարդալուց և օրենքներին ծանոթանալուց հետո: Նաև պետք է ավելացնել, որ Նարեկ Սարգսյանի անունը հիմնականում կապվում է Երևանի կանաչ տարածքների ոչնչացման հետ: Իմ 30 տարեկանին համարժեք փորձառության ընթացքում ես Երևանին մեկ կանաչ տարածք նվիրելու գործում եմ ներգրավված եղել և այժմ շարունակում եմ երկուսի գործում ներգրավված լինել: Նարեկ Սարգսյանին է վերագրվում Երևանի մի ամբողջ պատմաճարտարապետական շերտի քանդումը` հանձինս Հյուսիսային պողոտայի իրականացման, ես ունեմ մի շարք իրականացրած նախագծեր՝ հիմնված քաղաքային պատմական միջավայրերի վերականգնման վրա:

-Նարեկ Սարգսյանն այստեղ Ձեր կողմից նախանձ, չարություն է տեսնում:

-Նախանձելու որևէ խնդիր չունեմ: Այն բոլոր փաստերը, որ ես ներկայացրեցի, ժպիտ են առաջացնում, և ես չեմ պատրաստվում սերիալային մակարդակի ձևակերպումների հետևից ընկնել: Զուտ մասնագիտական փաստեր եմ ներկայացնում: Եվ ոչ միայն իր համար եմ ներկայացնում, այլ նաև իր գրպանային մամուլի համար: Իսկ այօրվա նրա կարգավիճակին ես չեմ նախանձում, ավելին խղճում եմ, որ նրա՝ նման ծիծաղելի վիճակում հայտնվելու համար։ Ուղղակի պետք է նրա ասուլիսի արձագանքներին հետևել մամուլում ու «Ֆեյսբուքում» և հասկանալ այդ մասին։

Ինչ վերաբերում է կառավարության գմբեթի քննակումներին, ապա պետք է ասեմ, որ երկու քննարկումներ են եղել, որոնց հրավիրված են եղել Նարեկ Սարգսյանի գմբեթի նախագծին կողմ անձինք, այդ թվում և ինքը, իսկ Ճարտարապետների միությունում մասնագիտական քննարկմանը Նարեկ Սարգսյանի կողմ եղող մարդկանցից որևէ մեկը չի ներկայացել, և չի եղել այդ տեսակի դիրքորոշման արտահայտություն: Քննարկումների ժամանակ ներկայացվել է հատակագիծը, որտեղ ներկայացված է թամանյանական գաղափարով նախատեսված գմբեթը: Այն ժամանակ Հանրապետության հրապարակ ևս երկու փողոցներ մուտք ունեին, որոնք հիմա փակված են, իսկ պատկերասրահը այժմյան շենքը նախատեսված էլ չէր։ Բայց 1950-ականներին, երբ դեռ շենքն ավարտված չէր և իր որդին` Գևորգ Թամանյանը, հոր մահից հետո շարունակում էր աշխատանքը, հրապարակը զարգացավ հետևյալ կերպ. առաջացան արտգործնախարարության շենքը՝ նախկին Արարատտրեստի շենքը՝ աշտարակով, որը սիմետրիկ է հանրապետության հրապարակի Կառավարության շենքի ժամացույցի աշտարակին, որից հետո դոմինանտող դեր ստանձնեց պատկերասրահի շենքի և Լենինի արձանի ուղղությամբ գնացող առանցքը: Դա վերփոխեց թամանյանական ասիմետրիկ հրապարակն ամբողջովին։

Քավ լիցի, ի տարբերություն գմբեթի կառուցման համար «կուրծք ծեծողների», մենք չենք ասում`մեր ասածը բացարձակ ճշմարտություն է, մենք ասում ենք սա այն պատկերն է, որն ապացուցում է հրապարակի սիմետրիկ լուծումը: Քիչ թե շատ գիտակից ճարտարապետ հենց որ տեսնում է այս պատկերը, արդեն հասկանում է, որ հենց այստեղ դնում են գմբեթ, առաջանում է ևս երկու գմբեթ դնելու խնդիր: Մենք այդ դեպքում երեք գմբեթով հրապարակ ենք դիտարկում, կամ էլ պետք է քանդվեն արտգործնախարարության և պատկերասրահի վերևի հարկերը:

-Ըստ Ձեզ՝ ո՞րը ճիշտ լուծում կլինի:

-Ես չեմ հավակնում ասել բացարձակ ճշմարտություն: Կամ մեկը, կամ մյուս տարբերակը: Եկեք բոլոր խաղաքարտերը դնենք և սկսենք դիտարկել`պե՞տք է սա մեզ, թե՞ ոչ: Ես խոսում եմ քաղաքաշինական հիմնավորման մասին, ու պետք է խնդիրներին բազմաթիվ կողմերից նայել՝ երկար, ու չշտապել։ Էլ չեմ խոսում այն մասին, որ կառավարության շենքը Հայաստանի թիվ մեկ հուշարձանն է, և այն միջակ ճարտարապետությունը, որը ստեղծվել է վերջին տասը տարիներին, իրավունք չունի մոտենալ կառավարության շենքին: Եթե որևէ մեկը ուզում է մասնագիտական հիմնավորումների մասին իմանալ, թող բարի լինի իր սերիալային մտածողությանը զուգահեռ՝ գա Ճարտարապետների միություն, բերի նախագիծը և քննարկի այն: Մենք բազմիցս դիմել ենք նախագիծը տեսնելու համար, բայց չեն տվել: Եվ այն քարոզչական «տրյուկները», որ իբր իրենց չենք հրավիրում, որ ճարտարապետների միությունը նախանձում է իրենց և այլն, քավ լիցի, ընդհանրապես նախանձելու խնդիր չկա:

Նարեկ Սարգսյանը երբեմն լավ գաղափարներ ունենում է, բայց քանի որ գիտենք իր ով լինելը, միշտ մտածում ենք` այս լավ գաղափարի հետևից ի՞նչ մութ գաղափար կա, որը վնասելու է կանաչ տարածքներին: Օրինակ`ես դեմ չեմ ԱԺ դիմացի կանաչ տարածքը քաղաքին վերադարձնելու գաղափարին, բայց որ Նարեկ Սարգսյանն է ասում, մտածում եմ`այստեղ մի դավադրություն կա՝ ընդդեմ կանաչ տարածքների, և կարծում եմ` որպես գաղափար կարող է կիրառելի լինել, նաև կան ուրիշ գաղափարներ, որոնց մեջ ես տրամաբանության էլեմենտներ եմ տեսնում:

-Գմբեթի շուրջ հասարակական աղմուկը ճարտարապետների կողմի՞ց բարձրացվեց, թե՞ ընդհանրապես հասարակությունն իսկապես դեմ է կառուցմանը:

-Վիճակագրություն չունեմ, Facebook-ի խմբում կան հազարից ավել մարդիկ, ովքեր դեմ են այս գաղափարին և միացել են: Սակայն կա ճարտարապետների մոտ էլ երկվություն` պետք է Թամանյանի՞ գմբեթը լինի, թե՞ առհասարակ չլինի: Պետք է ասեմ, որ գրեթե բոլորը միանշանակ դեմ են Նարեկ Սարգսյանի նախագծած թմբուկին։ Եթե գմբեթի կառուցմանը կողմ էլ են, ապա միանշանակ կողմ են Թամանյանի գմբեթի նախագծին:

-Ստացվում է` Նարեկ Սարգսյանը ինչ-որ առումով մոնոպոլացրե՞լ է դաշտը:

-Երևանի բոլոր գլխավոր ճարտարապետները, բացառությամբ մեկ-երկուսի (ժամանակային կամ զուտ մարդկային առումով չեն հասցրել), ստեղծել են մի բուրգ, որի գագաթին նստում է Երևանի գլխավոր ճարտարապետը և վերահսկում է ամբողջ բուրգը: Սա շատ պարզ տրամաբանությամբ է լինում. քանի որ քաղաքի զարգացմանը վերաբերող նյութերը, այդ թվում`հատակագծերը փակի տակ են, և ես կամ դուք հնարավորություն չունենք տեղեկանալու` քաղաքի ո՞ր տարածքում ի՞նչ զարգացում կարելի է անել, գնում եք քաղաքապետարան, կանչում են գլխավոր ճարտարապետին, ասում են այս մարդը այս բանն է ուզում անել, ասում է` խնդիր չկա, և ինքն էլ անում է կենտրոնացված գործի բաշխում: Սա կոռուպցիա է: Երևանի գլխավոր ճարտարապետը պետք է ունենա մեկ խնդիր` հաստատված քաղաքաշինական փաստաթղթեր, հատուկ Նարեկ Սարգսյանի համար մեկ անգամ ևս կրկնում եմ՝ Երևանի գլխավոր հատակագիծը ուղենիշ է գլխավոր ճարտարապետի համար: Նա պետք է պատճենողի աշխատանք կատարի, վերցնի հատակագիծը, տա պատվիրատուին և վերջ: Այս 100 օրվա ասուլիսի ժամանակ ներկայացված երկու նախագծերն էլ՝ ՀՀ հրապարակի մետրոյի և գմբեթի նախագծերը, հակասում են Երևանի գլխավոր հատակագծին, և դրանք անօրինական գործընթացների արդյունք են:

-Սարհատ, Հյուսիսային պողոտայի շուրջ աղմուկը, Նարեկ Սարգսյանի կարծիքով, մի քանի տարի հետո կվերանա, և այն կդառնա քաղաքի կարևոր օղակներից մեկը, անկենդան շունչը կանաչ տարածքների հաշվին կենդանություն կստանա: Համամի՞տ եք:

-Տեսականորեն հնարավոր է, այսինքն`լավ ճարտարապետական լուծումների դեպքում հնարավոր է ամենատխմար իրավիճակի համար լուծում գտնել, և Հյուսիսային պողոտան տվյալ դեպքում դա է: Այսինքն`եթե ես լինեի ճարտարապետ, և իմ նախագծած փողոցը կառուցումից հինգ տարի հետո դեռևս այդքան անմարդաբնակ լիներ, ես ուղղակի մասնագիտությունս կփոխեի, հատկապես եթե ես ունեմ հսկայական միջոցներ այլ բիզնեսով զբաղվելու համար: Սա Հյուսիսային պողոտայի ճարտարապետությանը շատ լավ պատասխան է: Բայց քանի որ Հյուսիսային պողոտան շատ պարզ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունի, այն կապում է քաղաքի երկու հրապարակները, օգտագործվում է, և դա բնավ ճարտարապետի արժանիքը չէ, որ մարդիկ քայլում են, այլ նրա չարաժանիքն է որ այդպես են քայլում: Սա ճարտարապետի համար ամենամեծ ապտակն է, երբ քո նախագծած պողոտան չի օգտագործվում:

Հիմա նախատեսում են բարեկարգել Խաչատուր Աբովյանի հրապարակը, ես կոչ եմ անում երևանցիներին, որ հասնեն, չթողնեն, այլապես Նարեկ Սարգսյանի ձեռքով այլանդակվելու է ևս մեկ ստացված հրապարակ:

-Քաղաքում դեռ շարունակվում են գլխավոր փողոցների շենքերի թարմացման ներկա աշխատանքները: Ըստ Ձեզ` ուզում էին վարդագո՞ւյն քաղաք ստեղծել: Մեծ աղմուկ բարձրացավ հատկապես բժշկական համալսարանի գույների շուրջ:

-Եթե այս ամբողջը լիներ բաց, թափանցիկ, և ժամանակ տային ճատարապետներին՝ ճիշտ կերպով մասնակցելու, կարող է շատ սխալներ չլինեին: Նորից եմ ասում` կան մի քանի չափանիշներ, որոնցով կարելի էր առաջնորդվել. կան հուշարձանային շենքեր, որոնք պետք է պահպանեն իրենց սկզբնական տեսքը: Օրինակ` Երևանի առաջին գլխավոր ճարտարապետ Նիկողայոս Բունիաթյանի շենքերը, որոնք հուշարձանների ցուցակի մեջ են ընդգրկված, որպես սպիտակ շենքեր, դրանք պետք է պահպանել նախնական գույնով, այլապես օրենքի խախտում կլինի: Երկրորդ դեպքն այն է, որ այդ շենքերը հուշարձան չեն, բայց եթե գունազարդման մասնագետը քիչ թե շատ պատկերացում ունի այդ ժամանակաշրջանի ճարտարապետության մասին, ապա իրեն նման բան իրականացնել թույլ չի տա... հատակապես Բժշկական համալսարանի շենքը, Անատոմիկի շենքը, որոնք այսօր ծիծաղելի տեսք ունեն:


Նյութի հեղինակ՝ Սիրանուշ Պապայան
Հղումը՝ http://1in.am/arm/armenia_society_33378.html
Ձայնագրությունը՝ http://youtu.be/Y5ANh6eUweo


© 2009 - 2011 /// Sarhat Petrossian

02 September, 2011

կրեածիվ մտքեր...

Մոտ մեկ տարուց ավել է ինչ մեր կատարած աշխատանքի արդյունքները սկսել են երևան գալ։ Մոտ մեկ տարի է որ մեր 6-7 տարվա շարունակական աշխատանքի արդյունքում թե հասարակությունն է շատ խոսում ճարտարապետության մասին, թե իշխանություններն են հասկացել որ իրանց շուրջը միջակություններ են, թե ճարտարապետների մեջ են առաջացել երիտասարդներ որոնց նպատակը պատվեր թռցնելն չի այլ իրականում ցանկանում են քաղաքաշինության ոլորտում նոր որակ մտցնեն։ Ու հիմա ինչ որ մարդիկ հասկացել են հանրային կառավարման ոլորտի թափանցիկության մասին, երբ երկու բառ առանց վիրավորելու խոսելու կարողություն չունեն, առաջացել են մարդիկ ովքեր քաղաքաՇԻՆԱՐԱՐ են որոնք կյանքում մեկ էջ չեն կարդացել, էլ չեմ ասում գրելու մասին... ու հիմա դառնում են դերակատար։

Մի խոսք կա չեմ հիշում ովա ասել, հեղափոխությունը հղացնում  են խենթերը, իրականացնում են ճարպիկները, վայելում են տականքները... ակամայից դա եմ ուզում հիշել։ չնայած դեռ հղանումա հեղափոխությունը կամ իրականացնում են գրպանային հեղափոխականները... ու ցավոք դրանց թվում են երիտասարդներ։ Միշտ մտածում էինք որ էս մեծ սերունդից հետ եկողները ավելի ազնիվ են լինելու ու այդ ժամանակ միգուցե մի բան լինի։ Հիմա վերևից թույնում են երիտասարդներին որ տիրեն... Տիրեն են մարդկանց ովքեր սողում են։ Սողացողները գոյատևել են ուզում թե երկիր կառուցել... ինչը վիճարկվածա մեզ այսօր...

Սողացող ու գլուխ պահող երիտասարդների շրջանակից դուրս առաջանումա նաև մի նոր տեսակ՝ կոնստրուկտիվ-կրեածիվ... ( իդեպ դա կապ չունի կոնստրուկտիվիզմի հետ)  դրանք նրանք են որ իբրթե տեղյակ են ամեն ինչից, գիտեն ինչա կատարվում աշխարհում ու Հայաստանում... բայց դե չի կարելի ամեն ինչից բողոքել.. դա էլ մի նոր կազմաքանդիչ երևույթա որ մտելա երիտասարդ ճարտարապետների մեջ ու դառնումա տեսակ։ Դրանք նրանք են որ կամ գնալու են գլխավորների ձեռի տակ աշխատեն կամ էլ գնալու են Հայաստանից կանի որ նրանք կրեածիվ են...

Վերջը շատ գլուխ չցավացնեմ... տղերք մի քիյ ձեր ու մի քիչ մեր ղադրը իմացեք։ առաջին անգամից մի տրվեք, դեռ շատ վերև գնալու առիթներ կլինեն, իսկ հիմիկվանից որ սողաք երկար չեք գնա...

Սարհատ




© 2009 - 2011 /// Sarhat Petrossian