07 October, 2012

Մեծ կորուստ մայրաքաղաքի համար



© 2009 - 2012 // UrbanLabYerevan - Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am

Սարհատ Պետրոսյան. «Երևանը պապական բոստան չէ… »


Քաղաքապետարանի որակմամբ Երևանում իրականացվում է կանաչապատման և արմատական բարեկարգման գործընթաց: Թե ինչքանո՞վ է այս ամենը կայուն և երկարաժամկետ, փորձում է գնահատել Ճարտարապետ, քաղաքաշինարար Սարհատ Պետրոսյանը:

Փաստորեն տեղի է ունենում հետևյալը. հանրային արժեքների արժեզրկումը, որ տեսնում ենք երաժշտության մեջ, հայկական սերիալներում, ինչը ճարտարապետության մեջ կերպար է ստանում հյուսիսայինպողոտայական ոճով, այժմ այցելել է բարեկարգման դաշտ: Այսինքն, նշված բոլոր ասպեկտներում նույն մտածողությունն է. մենք խնդիր ունենք մարդկանց տալու մի պրոդուկտ, որը «կգնվի» և սկսում ենք արտադրել այն: Տեսականորեն շատ մարդիկ գուցե սիրում են այդ կանաչ կոկորդիլոսը, բայց արդյոք կարիք չկա՞ ուսումնասիրելու դրա էսթետիկական կողմը և այն հարցը, թե ինչքանո՞վ այն կարող է ապրել այս քաղաքում:
Օրինակ, եթե քաղաքին պետք  է նստարան և այդ նստարանը դրվում է ոչ թե մի այգում, այլ մասսայականորեն, ապա դա չի կարող տեղի ունենալ մեկ օրում, քաղաքապետարանի մեկ աշխատողի որոշմամբ: Ճարտարապետական առումով սա մեծ բացթողում է, երբ ահռելի թվով չմտածված ատրիբուտներ են հայտնվում քաղաքում և ինքնաբերաբար իջեցնում նշաձողը: Արդյունքում, մեզ`  որպես քաղաքացի, զրկում են քաղաքին մոտենալու իրավունքից: Եթե Մանթաշովի արձանը կարելի է դնել Աբովյան փողոոցում, ապա այս տրամաբանության ինչու չի կարելի դնել Մհեր Մկրտչյանի ժամանակավոր արձանը Մոսկվա կինոթատրոնի դիմաց:  Այս գործընթացը մեկի չստացված դիպլոմային աշխատանքի մակարդակի մի բան է, ով անգամ տարրական տեխնիկային չի տիրապետում:
Ես, իհարկե, չեմ մերժում «կանաչ քաղաքի» գաղափարը, որը, ըստ էության, Մաշտոցի պուրակի շարունակությունն է և հիանալի է, բայց գաղափարները պետք է իրականացնել գոնե տարրական գրագիտությամբ. պետք է հասկանալ, որ եթե այս ճարտարապետը կամ դիզայները քեզ ամենամտերիմն է, դա դեռ չի նշանակում, որ նաև ամենապրոֆեսիոնալն է: Այսինքն, քաղաքում ապրող ցանկացած ատրիբուտ նախքան հայտնվելը պետք է ճանապարհ անցնի այդ քաղաքում, հարմարվի այդ տարածքին:

Բայց հասարակությունը կարծես համաձայնում է այդ «չմտածվածությանը»:
Քանի որ ռաբիսությունը ջերմորեն ընդունվում է հասարակության զգալի մասի կողմից, իհարկե, նրանց դուր են գալիս նաև ռաբիս կոմպոզիցիաները. շատերի համար Հյուսիսային պողոտան գուցե երազանքի վայր է ապրելու համար, բայց դա չի նշանակում, որ մշակույթի նախարարությունը պետք է բյուջեի մեծ մասը տրամադրի ռաբիսի տարածման համար, քանի որ ֆինանսական առումով ավելի հարմար է: Այսինքն՝ առաջնահերթության և նշաձողի հարց պետք է դրվի:
Աշխարհում այսօր էկոլոգիական խնդիրը կաևրորագույններից մեկն է: Որոշ քաղաքներ երկարաժամկետ ծրագիր են իրականացնում, մյուսները` կարճաժամկետ: Եթե մենք ընտրում ենք կանաչ կոմպոզիցիաների ոչ արդյունավետ և իրականացման առումով բավական հեշտ ծրագիրը, իհարկե, ըստ էության, խնդիրը լուծում չի ստանա:
Այսօր իշխանությունը խնդիր ունի մասնագիտական այլակարծության համար հարթակ ստեղծելու, մինչդեռ իրարից պատվերներ փախցնելու գործընթաց է իրականանում: Ես չեմ կարծում, որ բացարձակ ճշմարիտ եմ, բայց իմ կարծիքը իրավունք ունի գոյություն ունենալ: Այն մարդիկ, ովքեր ծափահարում են իրականացվող կանաչապատման գործընթացի համար, իրենք ոչ միայն իրենց գոյությունն են ապահովում, այլ ընդհանուր նշաձողն են իջեցնում: Եթե մի անգամ ծրագիր իրականացվի,որտեղ կամայականության սկբունքը չգործի, անգրագիտության այս բուրգը կքանդվի ու շատերը կհասկանան, որ սա իրենց պապական բոստանը չէ ու ավելի կարևոր է մասնագիտական կողմը: 
Տարիներ առաջ երեխաները տեսնում էին Հռիփսիմե Պողոսյանի քանդակը Աբովյան փողոցում, այսօր տեսնում ենք Մանթաշովի արձանը կամ ինչ-որ կոկորդիլոսներ: Այսինքն՝ Աբովյան փողոցում, որտեղ, կարելի է ասել՝ գրվում է մեր քաղաքի պատմությունը, առանց որևէ քննարկման կարող են հայտնվել  միանգամից մի քանի անհասկանալի արձաններ… Այսինքն՝ կայուն զարգացման մասին խոսք անգամ չի կարող լինել, որովհետև գործընթացը շարունակվում է կոպիտ խախտումներով:
Սրան զուգահեռ պետք  է տանել «Գաֆեսճյան» արվեստի կենտրոնը, որը, իհարկե, ինձ համար քաղաքի լոսավոր կետերից մեկն է, բայց Երևանի կոնտեքստում Ֆերնանդո Բոտերոյի երեք ստեղծագործություն ունենալը, կարծում եմ՝ անհասկանալի ճոխություն է: Ես եղել եմ աշխարհի շուրջ հարյուր առաջատար քաղաքներում, բայց ընդամենը չորս Բոտերո եմ տեսել, իսկ մեր նման երկրի համար կարծես անտրամաբանական է: Իհարկե, անվիճելի արվեստի ստեղծագործություններ են, բայց չի կարելի այդքան քանդակ լցնել իրար գլխի ու մեկը մյուսից լավը: Ես չեմ քննադատում «Գաֆեսճյան»-ի գործունեությունը, բայց այս ամենը տրամաբանության մեջ չէ:

Երևանում ճարտարապետական տեսանկյունից  «Ինչքան շատ, այնքան լավ» տենդենցի պատճառները Ձեր կարծիքով որո՞նք են:
Մի քանի պատճառնր կան: Առաջինը պատասխանատվության զրոյական աստիճանն է թե որպես իշխանական օղակ, թե որպես քաղաքացի: Երկրորդը, կարծում եմ, «Համեր» առնելու պես մի բան է ենթադրում՝ ավտոյի վրա ոչինչ չեմ խնայի, ինչ պետք ա, ինչքան պետք ա:
Կա հանրամատչելի և ոչ հանրամատչելի մշակույթ: Բնականաբար, մարդիկ ցանկանում են, որ իրենց տեսածն իրականությանը մոտ լինի ու, բնականաբար, Եղիշե Չարենցի կամ Մհեր Մկրտչյանի արձանն ավելի պահանջված էր: Բայց երբ Ջիմ Թորոսյանը նախագծում էր Եղիշե Չարենցի հուշարձանը, նա չգնաց պրիմիտիվ ուղղությամբ: Նա ներկայացրեց  նախագիծ, որը գոնե փորձ էր չարենցյան տամադրությունը նորովի ներակայացնելու քաղաքին: Բայց այսօր տեղի է ունենում պարզունակ մի գործընթաց, որն սկսվեց «Նարդի խաղացողից», հետո «Տղամարդիկ», հետո այս արձանները… Ու այստեղ մենք կրակն ընկանք… Այս տրամաբանությամբ ինչքան սիրված դերասաններ ու մտավորականներ կան, պետք է հայտնվեն քաղաքում արձանների տեսքով. անորակ, գիպսի վրա բրոնզապատած արձաններով, որոնք, իհարկե, չեն կարող երկար գոյատևել:   
Այսօր քաղաքապետը կարևորում է կանաչապատումը, ինչի համար ես շատ ուրախ եմ, բայց որևէ մեկը չի ասում` պարոն քաղաքապետ, սա անելու բան չէ:

Հարցազրույցը՝ Լիլիթ Պետրոսյանի
ԵՊՀ Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, 4-րդ կուրս




© 2009 - 2012 // UrbanLabYerevan - Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am

Beautifying Yerevan Shouldn't Mean Building More Poor Quality Statues


The municipality says it is implementing a process of radical beautification and landscaping in Yerevan. Architect and urban developer Sarhat Petrosyan attempts to assess to what extent all of this is lasting and long term.

Basically, the following, the depreciation of public values, which we see in music, Armenian soap operas, and which in architecture is embodied by the "Northern Avenue style," has now come to the field of urban development. That is, it's the same way of thinking in all the areas mentioned: we have an issue of giving people a product that "will be bought" and we begin to produce it. Theoretically, a lot of people perhaps like this green crocodile [referring to the addition of a crocodile made out of grass and other such creatures around the city], but isn't there perhaps a need to study its aesthetic aspect and the matter of to what extent it can live in this city?
For example, if the city needs a bench and that bench is placed not in a park but on a massive scale [around the city], then that can't happen in a day, based on the decision of one city hall employee. In architectural terms, this is a huge omission, when an enormous number of thoughtless attributes appear in the city and automatically reduces the bar. As a result, we, as citizens, are deprived of the right to approach the city. If [prominent Armenian oil magnate, industrialist, and financier Alexander] Mantashev's statue can be placed on Abovyan street, then, according to this logic, why can't [Armenian actor] Mher Mkrtchyan's modern statue be placed in front of Moscow Cinema? This process is not unlike an unsuccessful project of a graduating student who doesn't even have a command of rudimentary technique.
Of course, I'm not rejecting the idea of a green city, which essentially is the continuation of Mashtots Park, and it's wonderful, but ideas have to be implemented with at least elementary knowledge; you have to understand that just because an architect or designer is the one nearest and dearest to you it doesn't mean that he's also the most professional. That is, any attribute in the city before appearing has to adapt to that space.

But the public, it seems, agrees to that "thoughtlessness".
Since "rabiz" [an Armenian sub-culture considered to encompass poor taste and low class] is warmly accepted by a significant portion of society, of course they will also like rabiz compositions: for many, Northern Ave. is perhaps a dream place to live, but that doesn't mean that the Ministry of Culture has to allocate a large portion of the budget for spreading rabiz because it's more convenient in financial terms. That is to say, a question of priority and stakes must be asked. 
Environmental problems are one of the most important issues in the world today. Some cities are implementing long-term projects; others, short-term. If we are choosing a green program that's ineffective and quite easy to implement, of course the problem won't be solved. 
The authorities today are confronted with the problem of creating a platform for professional dissent; meanwhile, we're stealing commissioned projects from each other. I don't think I'm absolutely right, but my opinion has a right to exist. Those who cheer the process of making spaces more green, they are not only ensuring their existence, but also lowering the general stakes. Once a project is implemented where the principle of arbitrariness isn't applied then this pyramid of ignorance will be dismantled and many will realize that this isn't their ancestors' vegetable garden and the professional aspect is more important. 
Years ago, children saw Hripsime Poghosyan's sculpture on Abovyan street; today we see Mantashev's statue or some crocodiles [made from grass]. So, on Abovyan St., where it can be said our city's history is written, without any discussion, a few incomprehensible statues can suddenly appear… so there can't even be talk of sustainable development because the process continues with gross violations. 
At the same time, we should consider the Cafesjian Center for the Arts, which of course, for me, is one of the city's luminous points, but in the Yerevan context, having three works by Fernando Botero, I think, is an incomprehensible exuberance. I've been to about a hundred leading cities around the world, but I've only seen four Botero works, while for a country such as ours, it seems, it's illogical. Of course, they're undisputed works of art, but you can't place so many sculptures on top of each other and one greater than the other. I'm not criticizing Cafesjian's activities, but it isn't logical.

In your opinion, what are the reasons for the tendency "the more, the better" from an architectural perspective in Yerevan?
There are a few reasons. The first is the zero level of accountability as both a state representative and as a citizen. Second, I think, assumes something like buying a tire. I won't hold back on anything that's needed for my car — whatever is needed, however much is needed. 
There's popular and unpopular culture. Naturally, people want what they see to be close to reality, and naturally, Yeghishe Charents' or Mher Mkrtchyan's statue was more in demand. But when Jim Torosyan was designing Yeghishe Charents' monument, he didn't take the primitive route. He presented a project that at least was an attempt to present the Charents mood in a new way to the city. But taking place today is a primitive process that began with the statues "Backgammon Player," then "Men," then these statues… and here we've been burned… following this logic, the more beloved Armenian actors and intellectuals there are, the more they have to appear in the city in the form of a statue — poor quality, bronze-plated plaster statues, which of course can't last long. 
Today, the mayor emphasizes the importance of greening the city, for which I am very grateful. But no one is saying, Mr. Mayor, this is not something to do.

Interview conducted by Lilit PetrosyanFourth-year student at the Yerevan State University's Faculty of Journalism




© 2009 - 2012 // UrbanLabYerevan - Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am

05.10 P.S. Հյուրը Սարհատ Պետրոսյանն է



© 2009 - 2012 // UrbanLabYerevan - Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am