26 January, 2013

Վերջի վերջը

2020Lab-ի շրջանակում, շուրջ տաս ճարտարապետներ ու հարակից ոլորտի մասնագետներ ներկայացրել են իրենց չիրականացված նախագծերը փեչաքուչա ֆորմատով։ Միջոցառումը կոչվեց Վերջի վերջը շեշտելու համար երևանյան մի քանի ճարտարապետներ "վերջ" մտքերը, որոնք այդպես էլ իրականություն չեն դարձել ու մնացել են թղթի վրա։ 



-- © 2009 - 2013 // urbanlab Yerevan, an Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am

08 January, 2013

Ճարտարապետությունը գերեզմանաքար ու պուլպուլակ գծելը չէ




















Մեր զրուցակիցն է քաղաքաշինարար, ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսյանը։
Հարցազրույցը վարեց՝ Սիրանույշ Պապյան
Աղբյուրը՝ www.lragir.am

Լևոն Իգիթյան-Սարհատ Պետրոսյան կոնֆլիկտը հասե՞լ է գագաթնակետին, ի՞նչ հանգուցալուծում է սպասվում:
Նախ ասեմ՝ նրա կողմից հնչեցրած սուտ ու վարկաբեկիչ հայտարարություններին չեմ ուզում պատասխանել, քանի որ դրանք ինքնաբերաբար ժխտվելու են ու ստանալու են իրենց իրավական գնահատականը հունվարին տեղի ունենալիք առաջին դատական նիստի ընթացքում։ Մի քանի նկատառումներ մնացած անհարկի, ոչ հավաստի, այսպես ասած ափեղ-ցփեղ հայտարարությունների վերաբերյալ, բայց նախապես բոլոր այն անձանցից, ում ծանրաբեռնում եմ այս բամաբասանքախառն խոսակցություններով, ներողմտություն եմ հայցում։
Այս պահին մեր շուրջ 30 հոգանոց թիմի մեկ երրորդը զբաղվում է Երևանի Սիրահարների այգու շահագործմամբ, որի համար ես միայն ու միայն հպարտ եմ։ Միգուցե Լևոն Իգիթյանի պատկերացումները ճարտարապետության վերաբերյալ սահմանափակվում են գերեզմանաքար, հուշատախտակ, առավելագույնը պուլպուլակ գծելով, բայց տեղեկացնեմ, որ քաղաքաշինության ու ճարտարապետության արդի պատկերացումները շատ ավելի լայն ընդգրկում ունեն, քան այն ճղճիմ դիսկուրսը, որ գնում է այսօր մեր զանազան քաղաքաշինական, գեղարվեստական ու ճարտարապետական խորհուրդներում ու հանձնաժողովներում։ Այս ամենի կոնտեքստում ինձ և, վստահ եմ, շատերին, զվարճացնում է այդ անձնավորության այն մեղադրանքները, որ ես ո՞ր իրավունքով, ո՞ր կառուցված պուլպուլակի հեղինակն եմ, որ ճարտարապետությունից եմ խոսում։ Չնայած նրան, որ ես ինքս այդ նկատառումը մեղմ ասած դեմագոգիա եմ համարում, սակայն երբ նա է ասում՝ դա լրիվ սատիրայի ժանր է հիշեցում։ Նա այսօր քաղաքի գեղարվեստական հանձնաժողովի նախագահն է ու այն, ինչ կատարվում է քաղաքում, որ բոլորիս զայրույթը, երբեմն զզվանքն է առաջացնում, պետք է որ անցնի իր ղեկավարած հանձնաժողովով։ Ուղղակի այդ անձնավորությանն առաջարկում եմ վայելել իր վերջերս ստացած ենթադրաբար օրալ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչումը ու անցնել այլ աշխատանքի, եթե ի վիճակի է իհարկե։ Առաջարկում եմ այստեղ ավարտենք ու անցնենք ավելի լուրջ ու պետքական բաների մասին խոսելուն։

Օրերս Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանն ասուլիս տվեց և անդրադարձավ քաղաքի կարևոր շինությունների հետագա ճակատագրին, այդ թվում «Փակ շուկայի» հետնամասի՝ մսի պասաժի տարածքում որոշակի փոփոխություններին: Արդյոք գոհացրե՞ց Ձեզ Փակ շուկայի հարցի հանգուցալուծումը:
Քաղաքի ճարտարապետության մեջ առկա ճգնաժամը, որն արդեն 15 տարի Երևանում առկա է, շարունակվելու է: Ես նախորդ տարի բաց նամակով նախագահին տեղյակ պահեցի այդ մասին և ասացի՝ այս վիճակը կշարունակվի այնքան, քանի դեռ Նարեկ Սարգսյանն է զբաղվելու քաղաքի խնդիրներով: Տեսեք՝ Աֆրիկյանների շենք, Փակ շուկա, Կասկադ, բոլոր խնդիրներն իրականացվում են նույն ձեռագրով: Փակ շուկայի համար ամենասկզբում եղել է նախագիծ, որ կեսը քանդվում է, հետնամասում սարքվում է վեց հարկ, որը ենթադրաբար ինչ-որ մակարդակում համաձայնեցվել էր։ Սկսվեց քանդումը, որի մասին բոլորը բարձրաձայնեցին։ Բեմադրվեց հանաձնաժողով-շոու, որի արդյունքում մի քանի օր առաջ հայտարարվեց, որ մսի բաժնի տեղում, որը շենքի ոչ թե կեսն է, այլ մոտ մեկ քառորդը, տեղի են ունենալու փոփոխություններ, և ավելացվում են հարկեր: Այսինքն՝ շուկան չի պահպանի նախկին տեսքը: Այսինքն՝ նրանք, ովքեր ասում էին, թե շուկան նույնությամբ վերակառուցվում է, ստում էին, էլ չեմ ասում արդեն կորսված ներքին տարածության մասին։ Սա մեկն է դեպքերից, երբ մենք ինչ-որ խնդիրների մասին առաջարկներ ենք անում, որոնք մասամբ են իրականանում: Օրինակ, երբ Համազգային թատրոնի մասին նախորդ անգամ խոսեցինք, ես ասացի՝ ինչու համազգային թատրոնի շենքի համար մրցույթ չեն հայտարարել, գաղափարը վերցվեց, մրցույթը հայտարարվեց։ Նախ դա հայտարարվեց գլխավոր ճարտարապետի անունից, ինչը բազմաթիվ մարդկանց դրդեց չմասնակցել, հետո էդ երբվանի՞ց է գլխավոր ճարտարապետի ինստիտուտը նման կարևոր մարմին դարձել, ինչ որ հանրային կապերի գծով օգնականով ու մրցույթ հայտարարելու իրավասությամբ։ Հատկապես երբ այն զբաղեցնում է ներկայիս անձնավորությունը իր մասնագիտական անշնորհքությամբ (ի դեպ, այս մասին ասում են իր անմիջական շրջապատում) ու կոռումպացվածությամբ։ Ավելի հետաքրքիրն արդյունքն էր, երբ շահողներն իր անմիջական շրջապատից են։
Մրցույթները ֆորմալ բնո՞ւյթ են կրում, քանի որ նախապես հայտնի է լինում հաղթողը:
Այո, և ես շատ ցավում եմ, որ Ճարտարապետների միությունը, որը երկու տարի առաջ բավական սկզբունքային էր, վերջին մեկ տարվա ընթացքում բոլոր ձեռքբերումները գրեթե հավասարեցրեց զրոյի։ Գլխավոր ճարատարապետարանի հորինած հանձնաժողովների ու նման անիմաստ մարմինների ստեղծումը ծուղակներ էին, որի մեջ ընկավ Ճարտարապետների միության վարչության (որի անդամն են նաև ես) մեծամասնության պատճառով։ Եթե հիշում եք՝ նախորդ տարի միամտորեն ասում էի, որ Նարեկ Սարգսյանը չի ունենալու նախկին ազատությունը, սակայն այս պահին նույնը չեմ կարող ասել։

Սարհատ, բարձրահարկ շենքների կառուցումը կենտրոնում կարծես թե նոր չափորոշիչներով այլևս չի լինի: Վարչապետն էլ անդրադարձավ խնդրին: Չե՞ք գտնում, որ սա միայն Նարեկ Սարգսյանի խնդիրը չէ, այլ ամբողջ շղթայի մի մասն է:
Տեսականորեն այո, այդպես է, ու դա արդյունք է նաև քաղաքացիական ոլորտի ճնշման։ Հիմա հանրային հսկայական ակտիվություն կա ավելի քան յոթամյա  աշխատանքից հետո: Բայց այս արդյունքները դեմ են առնում մասնագիտական հանրույթի իմպոտենտությանը, մասնագիտական հանրությունը չի կարողանում խնդիրներ լուծել: Այդ հանրույթը միայն մեկ անգամ է խնդիր լուծել՝ Կինո Մոսկվայի ամառային դահլիճի դեպքում, անգամ գմբեթի հարցը դեռ առկախ է, ու պուլպուլակազգիները դրա մասին հաճախ հիշում են։ Այնպես որ, կառավարության կողմից ստեղծված աշխատանքային խումբը ևս համարում եմ ծուղակ-խայծ, որը մասնագիտական հանրույթը կուլ տվեց: Այդ խմբի կողմից ստեղծվեց 30 էջանոց “շարադրություն” կենտրոնի խնդիրների լուծման վերաբերյալ, բայց սա չի կարող արդյունք տալ, սա ենթադրաբար նախորդ ընտրություններից առաջ կատարված քայլ էր, հիմա էլ կենտրոնի կանոնակարգման անվան տակ են տալիս թույլտվություններ: Կենտրոնի խնդիրները քաղաքաշինական կանոնակարգերին չհետևելու արդյունք են, ոչ թե օրենք չունենալու։

Գուցե հանրային սեկտորը պետք է իր վրա վերցնի հենց կառավարո՞ւմը, որ արդյունքներ գրանցի:
Ինչո՞ւ են քաղաքաշինության դաշտում բնապահպանական խնդիրները հաջողության հասնում. քանի որ պահանջը շատ հստակ է՝ մենք կանաչն ենք պահպանում։ Դրա համար այն աշխատում է։ Մյուսը՝ Պահանջում ենք գիտության ֆինանսավորման ավելացման մոդելն է, ավելի լոբբիստական ձևաչափով գործողություններ: Մենք այս երկուսի արանքում ենք։ Հաճախ ինձ մեղադրում են խնդիրներն անձնական դաշտ տանելու մեջ։ Սակայն դա օբյեկտիվորեն այդպես է, և դրան ես հանգել եմ՝ մոտ 13 տարի լինելով ոլորտում։ Մի դրվագ միայն կբացահայտի ամեն ինչը։ 2003-ին հաստատված պետության օտարման ենթակա հուշարձանների ցանկից միակ բացակայող թանգարանը Ազգային պատկերասրահի շենքն է, այն դեպքում, երբ այն հանրապետական հուշարձան է։ Այսինքն՝ դեռ այն ժամանակ ոմանք մտքում ունեցել են այն քանդելը, որպեսզի ազգային ամոթ հանդիսացող Հյուսիսային պողոտան բերեն միացնեն հրապարակին։ Ու նման բազմաթիվ կեղտոտ ու երկարաժամկետ դավեր են հյուսվել ու հյուսվում մեր սիրելի Երևանի շուրջ։ Բայց վստահ եմ, որ Եվրամիության ասոցացման պայմանագիրը կնքելուց հետո Եվրամիությունն այս ամենը, ինչ մենք բարձրաձայնում ենք, պարտադրելու է մեզ, օրինակ՝ հետևել ժառանգության պահպանության ու հանրության մասնակցությանը վերաբերող եվրոպական փաստաթղթերին, որոնց գրեթե բոլորին ձևական միացել ենք։ Բայց չէ՞ որ մենք այդ ներուժը ունենք տեղում, մենք մեր դաշտում մարդիկ ունենք, որոնք Եվրամիության համար ուրիշ երկրներում խորհրդատվություն են իրականացնում, ինչո՞ւ չենք ուզում լսել: Մենք չենք ասում չի կարելի կենտրոնը կառուցել, մենք ասում ենք՝ պետք է կառուցել ճիշտ: Հիմա նաև ինչ որ հայեցակարգ են ուզում մշակել Հանրապետության հրապարակի կառուցապատման համար։ Սա մեր հերթական այլանդակվող գաղափարն է։ Հիմա նույն անձնիք, ովքեր այս քաղաքին այս վիճակին են հասցրել, կոնցեպցիան են մշակելու։ Է, մշակող լինեին՝ նախապես թող նորմալ գծեին։ Առաջարկում եմ Հանրապետոության Հրապարակի բոլոր անկյուններում կանգնել ու հաշվել քանի շենք է ազդում հրապարակի քաղաքաշինական հորինվածքի վրա, ու կտեսնենք, որ ամենաշատը հենց քաղաքի գլխավոր ճարատարապետի կողմից նախագծվածներն են։ Ողբամ մեզ բոլորիս ու քաղաքին, որը վստահվել է այս ճարտարապետական խունտային։

Հղումը՝ http://lragir.am/index.php/arm/0/interview/view/75465



-- © 2009 - 2013 // urbanlab Yerevan, an Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am

07 January, 2013

Այլ կարծիք Երևանի մասին




Երևանցիների ամանորյա սեղանների շուրջ խոսակցություններում թերևս ամենաքննարկելի թեմաներից էր Երևանի ամանորյա զարդարանքի, կամ, ինչպես այն անվանվեց սոցիալական ցանցերում, “ֆլամինգոների” թեման:  Թերևս քննարկումները նույնիսկ ավելի թեժ էին, քան նախագահական ընտրությունների թեմայի շուրջ, առավել ևս, որ նախագահական ընտրություններում կարծես թե արդեն ամեն ինչ պարզ է, իսկ այս հարցում ամեն ինչ ոչ միանշանակ է. ոմանց դուր է գալիս ամանորյա զարդարանքը, ոմանք էլ համարում են այն անճաշակության գագաթնակետ: Ի վերջո, ո՞վ պետք է նման հարցերի շուրջ որոշում կայացնի. քաղաքապե՞տը, ավագանի՞ն, դիզայներ մասնագետնե՞րը, “հասարակ” քաղաքացինե՞րը:

Այս հարցի շուրջ զրուցում են ԵՐԵՎԱՆ ամսագրի գլխավոր խմբագիր Արտավազդ Եղիազարյանը և ուրբան լաբ Երևան քաղաքաշինության ժողովրդավարացման ինստիտուտի հիմնադիր Սարհատ Պետրոսյանը:

Սարհատը այս ամենի մեջ դրական պահ է տեսնում. քաղաքապետարանը ի վերջո հասկացավ, որ պարտադիր չե ինչ-որ դարակազմիկ նախագծեր իրականացնել (ինչպես օրինակ Հյուսիսային պողոտան), կարելի է քաղաքը ապրելու համար ավելի հաճելի տեղ դարձնել  դարձնել համեմատաբար ավելի փոքր քայլերով, ինչպես օրինակ ամանորյա զարդարանքի տեղադրումն է: Այլ հարց է արված աշխատանքի որակը. ինչպես նշում է Սարհատը, որակ ապահովելու համար պետական համակարգը ոչ թե ինքը պետք է փորձի լավ գաղափարներ արտադրել, այլ պետք է փորձի մասնագիտական միջավայրից լավ գաղափարներ գտնել և դրանք իրականություն դարձնել: Արտավազդը այս առնչությամբ բարձրացնում է ավագանու դերի մասին հարցը: Սարհատը գտնում է, որ ավագանին իր ներկա տեսքով չի կարողանում ապահովել կապը քաղաքացիների և քաղաքապետարանի միջև, քանի որ այն, ըստ էության, ոչ այնքան ընտրվում է քաղաքացիների կողմից, այլ նշանակվում՝ իշխող կուսակցության կողմից: Նա նաև որոշակի ճանապարհ է առաջարկում, որը թույլ կտա գոնե ինչ-որ չափով այդ իրավիճակը փոխել:



-- © 2009 - 2013 // urbanlab Yerevan, an Institute for Democratization of Urban Planning /// www.urbanlab.am